Συζήτηση στον ΙΑΝΟ

Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης | «Η Σημασία της Σεξουαλικότητας στη Σύγχρονη Κοινωνία»

Το Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης οργανώνει συζήτηση στον ΙΑΝΟ στις 11 Ιανουαρίου 2020, ώρα 12:00, όπου ο ψυχαναλυτής Βασίλης Μαούτσος θα μιλήσει για τη «Σημασία της Σεξουαλικότητας στη Σύγχρονη Κοινωνία» με αναφορές στην ασυνείδητη αναγκαιότητα για την τόσο μεγάλη ποικιλία σεξουαλικών εκφράσεων που παρατηρούμε. Στη συζήτηση θα συμμετέχουν οι ψυχαναλυτές Κωνσταντίνος Τσώλης και Ευτυχία Γυπαράκη που θα μιλήσουν περί  «Διαστροφών» και  «Σεξ και Ψύχωση» αντιστοίχως.

Η συζήτηση γίνεται με αφορμή τη διοργάνωση του Συμποσίου με τίτλο «Τα Είδη των Σεξουαλικών Σχέσεων», στις 7 και 8 Φεβρουαρίου 2020, στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων.

Συνεχίστε την ανάγνωση του “Συζήτηση στον ΙΑΝΟ”

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΟΜΙΛΙΩΝ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ 2020

Η διελκυστίνδα ομο- και ετεροφυλοφιλίας: Βαθμοί βεβαιότητας στην επιλογή αντικειμένου 

Ι. Βαρτζόπουλος

Η «σαγήνη» του ουρηθρικού ερεθισμού, όπως την αποκαλεί μια ασθενής μου, η οποία εκφράζεται παράλληλα με μια σαδομαζοχιστική συνιστώσα

Μαρία Αθηνά Βούλγαρη

Σε αυτή την εργασία θα προσπαθήσω να παρουσιάσω το πώς μια πρώην ασθενής μου εξέφραζε μια «σαγήνη», όπως η ίδια χαρακτήριζε την συμπεριφορά της, στο πλαίσιο μιας επανάληψης ενός τραύματος. Αυτή η «σαγήνη» έκρυβε μια ενδοψυχική σύγκρουση, η οποία την καθήλωνε σε ένα προ-οιδιπόδειο ουρηθρικό στάδιο. Επίσης, θα συζητήσω τον τρόπο με τον οποίον θεωρώ ότι η σεξουαλική παρέκκλιση είναι δεμένη με την ανδρική σεξουαλικότητα και το πέος. Αυτό συνιστά άμυνα κατά του άγχους ευνουχισμού. Κατ’ επέκταση σε τι βαθμό δύναται να υπάρχει  άγχος ευνουχισμού στη γυναίκα γύρω από το σώμα της, πέρα από την ανάγκη της να αγαπηθεί στο πλαίσιο της ναρκισσιστικής διάστασης της προσωπικότητάς της;

H σχέση της λανθάνουσας ομοφυλοφιλίας με την παρανοϊκότητα και τους χρόνιους ναρκισσιστικούς τραυματισμούς

Ευτυχία Γυπαράκη

Η  Οιδιποδειακή  συνιστώσα στην ψυχοσεξουαλική εξέλιξη έχει ως γνωστό μια εντονότατη παρανοϊκή παράμετρο η οποία συχνά μπορεί να  παραλείπεται κατά την ανάλυση του ασθενή αν δοθεί  μεγαλύτερη έμφαση  σε μεταγενέστερες οιδιποδειακές εξελίξεις. Ειδικότερα η φάση της σαδοπρωκτικής εξέλιξης ενέχει τις καθηλώσεις μιας ιδιάζουσας κλινικής εικόνας η οποία  είναι έκφραση μιας ασυνείδητης διαδρομής που πέρα των ελεγκτικών της και ψυχαναγκαστικών της διαστάσεων χαρακτηρίζεται από έντονα στοιχεία καχυποψίας, θυμού, συγκρατημένης επιθετικότητας και λογικοφανούς επιχειρηματολογίας.  Οι εν λόγω κλινικές περιπτώσεις όπως είναι αυτή η οποία θα παρουσιασθεί στο συγκεκριμένο  Συμπόσιο  δημιουργεί  έντονες μεταβιβαστικές και αντιμεταβιβαστικές καταστάσεις ιδιαίτερα όταν προκύπτουν θέματα όπως  σεξουαλικές και κατ’ επέκτταση ερωτικές  διαταραχές όσο και επιθετικές τάσεις.  Αυτές   καλούνται να πάρουν πρωτεύουσα θέση κατά τη διάρκεια της ανάλυσης έναντι άλλων που υφέρπουν. Διότι η σεξουαλική ανεπάρκεια αποτελεί υπό-προϊόν  της ναρκισσιστικής υπερεπένδυσης και συνεπώς δεν οφείλει να καταλαμβάνει αναγκαστικά την κύρια θέση κατά τη διάρκεια της ανάλυσης αφού η βελτίωσή της θα γίνει χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια στο βαθμό που η μεταβιβαστική σχέση εντατικοποείται ανάλογα.

Ναρκισσισμός και ομοφυλοφιλία

Βασίλης Δημόπουλος

Ένας νέος άντρας ήρθε να με δει επειδή έκανε ομοφυλόφιλη σχέση για την οποία ντρεπόταν. Απορούσε ακόμη πώς, ενώ η πρώτη θεραπεία του –με άλλον αναλυτή– πήγε καλά, έγινε ομοφυλόφιλος. Όταν δεν ικανοποιόταν από την ομοφυλόφιλη σχέση, αυνανιζόταν βάζοντας το δάχτυλο στον πρωκτό του. Αυτό το κλινικό παράδειγμα είναι η αφορμή ώστε να διερευνήσουμε ζητήματα που αφορούν το υπερεγώ, το ιδεώδες εγώ και τον αυτοερωτισμό (πρωκτικός αυνανισμός). Το υπερεγώ δεσμεύει ομοφυλόφιλη λίμπιντο. Η αποδόμησή του οδηγεί πάλι στο ιδεώδες εγώ και η ομοφυλόφιλη λίμπιντο, ελεύθερη πια, ψάχνει καινούριο αντικείμενο ή προβάλλεται. Το ιδεώδες εγώ προβάλλεται επίσης και το άτομο ψάχνει το όμοιό του ώστε να καθρεφτιστεί και να δομήσει το εγώ. Κάτι πρέπει να προστεθεί στον αυτοερωτισμό –γράφει ο Freud– για να δομηθεί ο ναρκισσισμός. Η λιβιδινική επένδυση του αυτοερωτισμού, με άλλα λόγια, η απαρτίωση των αυτοερωτικών περιοχών σε ένα σύνολο. Αποτυχία της μητρικής φροντίδας –πρωτογενής ομοφυλοφιλία– και ιδιαίτερα της κατοπτρικής της λειτουργίας αφήνει εκτός λιβιδινικής επένδυσης τις ερωγόνες ζώνες και ο αυτοερωτισμός αναδύεται όταν το άτομο βρεθεί σε δύσκολες συνθήκες. Ίσως ο άντρας στον οποίο αναφέρομαι και με βάση την κλινική του ιστορία πρόωρα αποεξιδανίκευσε τη μητέρα του, το ιδεώδες του, στη διάρκεια της πρώτης θεραπείας, έτσι ώστε χρειάστηκε στη συνέχεια να ψάξει να ξαναβρεί το όμοιό του, τον καθρέφτη του.

Το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα ως πυρηνική φαντασίωση για όλες τις σεξουαλικές σχέσεις του ανθρώπου με το σώμα του και με τα αντικείμενα

Ιωάννης Θεοδωρίδης

Η ψυχανάλυση ως θεωρία που αφορά την ψυχολογική λειτουργία του ανθρώπου και ως θεραπευτική μέθοδος είναι έργο του Σίγκμουντ Φρόυντ όπως αποτυπώθηκε στα περίπου εξήντα χρόνια της συγγραφικής και κλινικής του πορείας. Η κατανόηση και αντίληψη της σεξουαλικότητας με την στενή σωματική της διάσταση αλλά κυρίως με την ευρύτερη λιβιδινική της, η οποία αφορά κάθε είδος επένδυσης ανθρώπων, πραγμάτων, λέξεων, ιδεών, σωματικών οργάνων και λειτουργιών, είναι ο πυρήνας αυτής της θεωρίας και θεραπευτικής πρακτικής. Η τεράστια ποικιλία και κατανομή αυτών των τελευταίων σεξουαλικών επενδύσεων αποτελεί την αιτία των ποικίλων σεξουαλικών σχέσεων που εμφανίζει ο άνθρωπος.

Η φαντασίωση του Οιδιποδείου συμπλέγματος που περιλαμβάνει παλινδρομικά και την μυθική περίοδο η οποία προηγείται και συνδέεται δυναμικά με αυτήν, την οποία αποκαλούμε γενικά ναρκισσιστική,   συγκροτεί τον ψυχικό σεξουαλικό χάρτη στον οποίο αναδιανέμεται ο αρχαϊκά σωματικός. Με πυρήνα το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα διανέμεται δυναμικά η λίμπιντο σε ποικίλες καθηλώσεις οι οποίες εκτός των άλλων καθορίζουν και το είδος των σεξουαλικών σχέσεων που αναπτύσσει το υποκείμενο με τον εαυτό του και με τους άλλους. Ασφαλώς αυτές οι νέες σεξουαλικές σχέσεις ουδόλως σχετίζονται με τις αναπαραγωγικές οι οποίες αν επανευρίσκονται, αυτό γίνεται μέσω ναρκισσιστικών φαντασιώσεων. Με αυτήν την συμπαντική διάσταση του Οιδιποδείου συμπλέγματος, η επίλυσή του καθίσταται στόχος κάθε ψυχαναλυτικής θεραπείας.

Η περίπτωση άνδρα σε ωριμη ηλικία σε ψυχαναλυτική θεραπεία ο οποίος απαραιτήτως ντύνεται γυναικεία για να έχει σεξουαλική επαφή με γυναίκες, και ο οποίος μόνον από κοινωνικής άποψης δυσφορεί για αυτή του την τάση, θα αναπτυχθεί κλινικά και θεωρητικά. Με αφορμή αυτή την κλινική περίπτωση η οποία δεν διαφεύγει της παραπάνω ψυχαναλυτικής αρχής θα επιχειρηθεί να καταδειχτεί η ευρύτερη ισχύς της αρχής της Οιδιποδειακής φαντασίωσης στις ανθρώπινες σεξουαλικές σχέσεις.

Στις αναπόφευκτα μεγάλες κοινωνικές διαστάσεις που έχουν αυτές οι σεξουαλικές σχέσεις, η ψυχανάλυση οφείλει να τοποθετείται με σεβασμό χωρίς διαστροφή των αρχών της.

Η γραφική παράσταση απεικόνισης των σεξουαλικών σχέσεων

Σταύρος Κεβόπουλος

Ο Οιδιποδειακός θυμός και η συνεπαγόμενη αύξηση σε τεράστιο βαθμό της libido, ορίζει σε μεγάλο βαθμό και την έννοια της σεξουαλικότητας. Η σεξουαλικότητα είναι σημαντική επειδή ακριβώς εχάθη στη πορεία του εξανθρωπισμού. Κι’ έτσι το δίπολο πέος – αιδοίο υπερ-επενδύθηκε. Αυτό καθορίζει την έννοια της διαφορετικότητας. Ο συγκεκριμένος ψυχικός διαχωρισμός επεκτείνεται από το σωματικό, στο ιδεατό και στο συναισθηματικό επίπεδο. Κατ’ επέκταση η άρνηση του Οιδιποδειακού θυμού απ΄την απώλεια της πρώιμης σεξουαλικότητας  ανοίγει το δρόμο προς ναρκισσιστικές καταστάσεις για το υποκείμενο. Στα πλαίσια αυτά, και με άξονες την φαντασίωση της ετεροφυλοφιλίας και την φαντασίωση της ομοφυλοφιλίας μπορούμε να απεικονίσουμε γραφικά ολόκληρο το φάσμα των σεξουαλικών εκφάνσεων. Κατ’ επέκταση μπορεί να γίνει απεικόνιση των νοσολογικών οντοτήτων που προέρχονται από αυτές. Η γραφική παράσταση απεικόνισης που προκύπτει από τα ανωτέρω και την οποία θα παρουσιάσω, μπορεί να αποτελέσει ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο στην κλινική μας πράξη που θα γίνει με χρήση κλινικών παραδειγμάτων.

Το Μεγάλο Φάσμα της Παρανοϊκότητας κατά την Συνουσία

Βασίλειος Μαούτσος

Η συνήθης κατάσταση κατά την οποίαν υπάρχει διαταραχή στην αντίληψη και την ερμηνεία που δίδεται σ’ ένα εξωτερικό γεγονός – συναισθήματος, λόγου ή, πράξης – όποτε φτάνει στο σημείο να υπερβαίνει έναν ουδό και να προσλαμβάνει διαπροσωπικές διαστάσεις αποτελεί αιτία σοβαρών συνεπειών: επιθετικότητας, παθητικότητας, φόβου, μειονεκτικής αυτο-εκτίμησης και γενικότερα αρνητικής προδιάθεσης έναντι του εαυτού ή, του αντικειμένου. Στο οιδιποδειακό επίπεδο όπου προέχει η ανταγωνιστικότητα και η ανάγκη άλλοτε άλλου τύπου επιβολής τα ανωτέρω συμπλέουν με την αγωνία για την εδραίωση μιας σεξουαλικής ταυτότητας του υποκειμένου και τότε η παρεξήγηση των προθέσεων και των πράξεων του Άλλου είναι συχνότατο φαινόμενο. Σε άλλες περιπτώσεις δεν υπάρχει παρά μονάχα ένα εσωτερικό σύστημα όπου το άτομο βρίσκεται σε μία διαλεκτική με τον ίδιο τον εαυτό του όπου ένα μέρος του αντιτίθεται σ’ ένα άλλο εντός ενός αμιγώς εχθρικού χώρου που αυθαίρετα μπορεί να γίνεται εξωτερικός και κατά συνέπεια διωκτικός. Σε άλλες πάλι περιπτώσεις υπάρχει μία ήμι-παρανοϊκότητα όπου το υποκείμενο προσδοκόντας οφέλη από την επιθυμία του να είναι αντικείμενο προσβολών δικαίως ζει εντός μιας δικής του ανάγκης να προκαλεί την τιμωρία του υποβιβασμένου εαυτού του. Γενικότερα, η παρανοϊκότητα είναι ένα ευρύτατα διαδεδομένο σύνδρομο μεταξύ των ψυχικών διαταραχών που κατά την αναλυτική θεραπεία μπορεί να υποτιμηθεί μεταξύ των άλλων και για αντιμεταβιβαστικούς λόγους. Κατ’ αυτό εξ αιτίας του μεγάλου βαθμού των προβολών που λαμβάνουν χώρα κυριαρχεί το φαντασιωτικό στοιχείο ανεξαρτήτως του συνυπάρχοντος μεγαλύτερου ή, μικρότερου πραγματικού του περιεχομένου όπως ετονίσθη από τον Φρόιντ. Η θεραπεία αυτής της σοβαρής κατάστασης συνηθέστατα δεν είναι η ψυχανάλυση. Η συνουσία – με κυρίαρχη την  ενδεχόμενη  ερωτική σχέση – αποτελούν την πλέον αποτελεσματική άμυνα αυτοπροστασίας του υποκειμένου στην εξέλιξη μιας κλινικά νοσηρής κατάστασης επικίνδυνου χαρακτήρα. Κατά την συνουσία πέραν από την εκτόνωση τεραστίων λιβιδινικών ποσοτήτων επέρχεται ταυτόχρονη ανακατανομή, αναδιάταξη και ανασύσταση των αμυντικών σχηματισμών του εγώ με μία τουλάχιστον προσωρινή αναστολή των παρανοικών στοιχείων και των προβολών του υποκειμένου.

Παιχνίδια αποπλάνησης και κυριαρχίας στις σεξουαλικές σχέσεις

Κατερίνα Οικονόμου

Στην κλινική μας εργασία στην ψυχανάλυση συχνά ασχολούμαστε με το θέμα των πολύπλοκων σεξουαλικών σχέσεων. Σε αυτές οι συμπεριφορές των ερωτικών συντρόφων επικοινωνούν ‘παιχνίδια’ και ιδιαίτερες επιθυμίες. Παιχνίδια με την συναισθηματική διερεύνηση της ψυχολογίας της διαστροφής. Καθώς η σεξουαλικότητα είναι πολύμορφα διαστροφική και την ενόρμηση μπορεί να την υπηρετήσει οτιδήποτε, αυτή καταφεύγει σε περίπλοκα παιχνίδια σεξουαλικών σχέσεων κάποιες φορές με σκοπό την ικανοποίηση της ψευδαίσθησης της συνεύρεσης με ετερόφυλο αντικείμενο αλλά στην πραγματικότητα ομοφυλόφιλο.

Η παρούσα εργασία εμπνέεται και συζητά την περίπτωση ενός ασθενή του οποίου η καθημερινότητα   αφορά σχέσεις με ερωτικούς συντρόφους παίζοντας «παιχνίδια» με τους κανόνες της αποπλάνησης, της εξαπάτησης, της κυριαρχίας και της ανωμαλίας.

Τα «παιχνίδια» του ασθενή μου έχουν σκοπό τον εγκλωβισμό σε μία ψυχαναγκαστική επανάληψη σαδιστικού-ηδονοβλεπτικού δράματος με έμφαση την παραίτηση και υποταγή (άνευ όρων) του ερωτικού συντρόφου του.

Ο μαζοχισμός σε όλες τις μορφές του

Σάββας Σαββόπουλος

O μαζοχισμός είναι κάτι περισσότερο από μια ψυχική διευθέτηση. Είναι εγγενές και δομικό στοιχείο του ανθρώπινου ψυχισμού, απαραίτητο στην ψυχική οικονομία του κάθε ατόμου. Πριν ο Freud εισαγάγει την ενόρμηση θανάτου, ο μαζοχισμός θεωρήθηκε ως αποτέλεσμα της επιστροφής στο υποκείμενο του σαδισμού που απευθύνθηκε στο αντικείμενο. Μετά την δεύτερη τοπική ο σαδισμός γίνεται μια δευτερογενής δραστηριότητα, γιατί η ενόρμηση θανάτου αποβαλλόμενη προς τα έξω γίνεται ενόρμηση της επίθεσης. Για τον Freud ο πρωτογενής μαζοχισμός διασφαλίζει τη σύνδεση της ενόρμησης θανάτου με την ενόρμηση ζωής, εξουδετερώνοντας έτσι την καταστροφική δράση της πρώτης. Για τον Rosenberg, ο πρωτογενής μαζοχισμός αποτελεί τον πυρήνα του Εγώ και η υφή του είναι ίδια με εκείνη του Εγώ. Ο πρωτογενής μαζοχισμός συνιστά ένα σημείο καθήλωσης, το οποίο εξασφαλίζει μια παθητική θέση στο υποκείμενο και εγγυάται ότι η ερωτική δραστηριότητα έχει την προτεραιότητα σε σχέση με τις ενορμήσεις της αυτοσυντήρησης. Ίσως είναι πιο κοντά στην ψυχική πραγματικότητα του μικρού παιδιού να μιλήσουμε για «πρωτογενή υπομονή», η οποία κυριολεκτικά δομεί τον ψυχισμό παρά για πρωτογενή μαζοχισμό. Η ανεπάρκεια της πρωτογενούς υπομονής μπορεί να υποκατασταθεί από τον ηθικό και τον γυναικείο μαζοχισμό (δευτερογενής μαζοχισμός) και τον ερωτικό μαζοχισμό. Ο μαζοχισμός ως παράγοντας σύνδεσης της καταστροφικότητας ευνοεί την ανάπτυξη της αναπαραστατικής λειτουργίας. Το υποκείμενο καθίσταται ικανό αφενός να αντέχει τις επώδυνες σωματικές και ψυχικές καταστάσεις, αφετέρου να επιτελεί την ψυχική εργασία που απαιτεί η αναγκαιότητα της πραγματικότητας. Θεωρώ ότι το θεμελιώδες χαρακτηριστικό του μαζοχισμού είναι η αναμονή γενικότερα η υπομονή. Η ίδια η δομή της επιθυμίας είναι μαζοχιστικής φύσεως. Η ευχαρίστηση, στον μαζοχιστή, πραγματώνει αυτό που αναμένει, ενώ η οδύνη επέρχεται για να εκπληρώσει αυτό που προσδοκά. Ο μαζοχιστής προσδοκά την οδύνη ως την προϋπόθεση για την έλευση της ευχαρίστησης που καθυστερεί. Εδώ το μαζοχιστικό άγχος προσδιορίζεται διπλά: το άτομο περιμένει με αδημονία την ευχαρίστηση, αλλά μέσα από την μεσολάβηση του άλγους».

Ο ρόλος της Παρανοϊκής Διείσδυσης κατά τη Σεξουαλική Επαφή

Ξανθή Σταυριανού-Χαλίδα

Η Οιδιποδειακή  κατάσταση, ένα κρίσιμο σημείο στην ανάπτυξη του ατόμου στο σύνολό της, αποτελεί μια παγκόσμια αποδοχή και σε πρώτη φάση είναι απολύτως κατανοήσιμη. Αυτά όμως που στην πραγματικότητα καθορίζουν σχεδόν απόλυτα την κλινική εικόνα ενός ασθενούς είναι οι προεκτάσεις της ετερόφυλης σχέσης, παιδιού-μητέρας, αυτό που ο Jean Laplanche ονόμασε «θεμελιώδη ανθρωπολογική κατάσταση», δηλαδή αυτή την ασύμμετρη ένωση της μητέρας που διαθέτει δική της ασυνείδητη σεξουαλικότητα και ενός παιδιού, το οποίο στρέφεται ολοκληρωτικά προς την ικανοποίηση των βασικών του αναγκών. Από τη στιγμή κατά την οποία, το ανώριμο εγώ, βρίσκεται σε πορεία σταθεροποιητικής επένδυσης όσον αφορά στη διαφορετικότητα των γεννητικών οργάνων, κάθε παρέμβαση επ’ αυτής, δυνητικά θα μπορούσε να έχει αρνητικές προεκτάσεις. Συγκεκριμένα, ο φόβος του ευνουχισμού, δημιουργεί εξαιρετικά ουσιαστική κλινική συμπτωματολογία, όταν αυτή παρεισφρήσει (π.χ. απειλή από το ομόφυλο αντικείμενο πατέρα), κατά τη φάση της δημιουργίας σεξουαλικής ταυτότητας.  Τότε αναστρέφεται η σεξουαλική επιθυμία προς την πλευρά της ομοφυλόφιλης σχέσης.  Ο φόβος του ευνουχισμού, πάνω απ’ όλα, αναγκάζει το αγόρι να απωθήσει τη σεξουαλικότητά του προς τη μητέρα και την επιθετικότητά του προς τον πατέρα.  Σ’ αυτή τη φάση, η αγάπη του προς τον πατέρα έχει επίσης μια ισχυρή σεξουαλική συνιστώσα,  επιθυμεί σεξουαλικά τον πατέρα του και αντίπαλός του είναι η μητέρα του.  Θέλει ο πατέρας να διεισδύσει μέσα του και να τον κατέχει, αλλά αφού η εκπλήρωση αυτών των επιθυμιών θα οδηγούσε σε ευνουχισμό, οι ομοφυλόφιλες επιθυμίες του πρέπει κι αυτές να απωθηθούν. Ο πολυμορφισμός του σεξουαλικού ενστίκτου και η ιδιαίτερη ευαισθησία του, μπορεί να οδηγήσει σε προβολή προς τα έξω, της επιθετικότητας που έχει βιώσει το άτομο και υπό αυτή την έννοια σε δημιουργία ενός εχθρικού περιβάλλοντος, προκειμένου να βιώσει στο εδώ και τώρα μια συναισθηματική ηρεμία, δια μέσου της άρνησης και της απώθησης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, έχουμε τυπικές μορφές διαταραχής της λειτουργίας του Εγώ, οι οποίες προέρχονται από ένα παρανοϊκό σύνδρομο, οιδιποδειακής προέλευσης. Τέτοιες κλινικές περιπτώσεις, μια εκ των οποίων είναι και αυτή που θα παρουσιάσω στη παρούσα εργασία μου, είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε διαφοροδιαγνωστικές παρεξηγήσεις, όπως αυτή π.χ. της παρανοϊκής ψύχωσης. 

Η  διαχρονική διαδρομή από την πράξη στην ταύτιση στις σχέσεις ομόφυλων

Μανώλης  Στεφανουδάκης

Ο Φρόυντ τελειώνοντας το έργο του Τοτέμ και ταμπού έγραψε στην τελευταία παράγραφο, «Εν αρχή ήν η πράξη», θέλοντας να τονίσει ότι οι ενδοψυχικές διεργασίες δεν υπήρξαν sui generis αλλά ότι δημιούργησαν τον ψυχικό κόσμο ως αποτέλεσμα απωθήσεων που κατέληξαν σε νέες πράξεις  και πρακτικές άγνωστες για τα υπόλοιπα έμβια όντα. Προέκταση αυτού είναι η μετάβαση από την πρωταρχική ορδή στην ‘’ανθρώπων κοινωνία’’ η οποία δεν ήταν ούτε αυτόματη, ούτε τυχαία, ούτε δεδομένη εξ’ αρχής, αλλά προκαθορισμένη με βάση την δυναμική της ψυχικής οικονομίας. Τότε η αδερφική σχέση υπερίσχυσε της τυραννικής του αρχηγού και άρχισε  η καθ-Ιέρωση του Οιδιποδείου Συμπλέγματος που κάθε ανθρώπινο ον έχει κληρονομήσει. Ωστόσο το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα σαν ασπίδα ως προς την αιμομιξία και προϋπόθεση για την εξατομίκευση του ανθρώπου, δεν αφορά μόνο την σχέση μεταξύ ατόμων του άλλου φύλου αλλά και του ιδίου. Επ’ αυτού η τραγωδία του Οιδίποδα, επικεντρωμένη στην «ατυχή» σχέση του Οιδίποδα με την μητέρα του όπως μας την παρουσίασε ο Σοφοκλής. Εκεί το οιδιπόδειο προτείνεται ως ένα σενάριο το οποίο διέσχισε τον χρόνο για να αποτελέσει διδακτικό-καθαρτικό υλικό σε γενεές επί γενεών, και να αποτελέσει τον βασικό πυρήνα της ψυχαναλυτικής θεωρίας, συσκοτίζοντας άλλες πλευρές όπως την έλξη από/προς τον γονέα του ίδιου φύλου, που παραμένουν στην αφάνεια χωρίς να εξαφανίζονται εντελώς. Ανατρέχοντας σε μύθους, σε πρακτικές της αρχαίας Ελλάδας, αλλά και σε κλινικό υλικό, θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω την πορεία της ομόφυλης ταύτισης έτσι όπως εμφανίζεται είτε φανερά είτε συγκεκαλυμμένα και παραμορφωμένα μέσα στον χρόνο, εξυπηρετώντας τις ναρκισσιστικές ανάγκες του ατόμου και της εκάστοτε εποχής.

Ζωή Εκτός Εαυτού – Κλινική Παρουσίαση

Μαρία Τσιλιβίγκου

Ίσως μοιάζει παράδοξο , αν όχι  αντιφατικό, όταν αναφερόμαστε στον άνθρωπο να μιλάμε για  μια σεξουαλική ζωή που βιώνεται  εκτός εαυτού. Ωστόσο  ο χαρακτηρισμός αυτός αντιστοιχεί σε πολύ μεγάλο βαθμό στη ψυχική πραγματικότητα κάποιων ατόμων . Συμπυκνώνει  την ουσία της ψύχωσης  και σε μικρότερο βαθμό της οριακότητας όπως αυτή εκφράζεται κατά την ιδιαίτερη στιγμή της σεξουαλικής σχέσης. Η πληθώρα των προβολών ναρκισσιστικών αναπαραστάσεων  που άπτονται στα όρια του σώματος και του ψυχικού οργάνου αλλά πολύ περισσότερο αυτών που αφορούν στην  εικόνα του σεξουαλικού σώματος  καθορίζουν και το περιεχόμενο της σεξουαλικής σχέσης. Η ψύχωση για τον Φρόιντ , είναι  μια κατάσταση  που δημιουργείται μετά από μια  εκτεταμένη  αποτυχία της εκπροσώπησης  των ενστίκτων στο  Εγώ και που οι  μηχανισμοί άμυνας που  χρησιμοποιεί,  όπως  είναι η απάρνηση, οι πολλές και εκτεταμένες σχάσεις, οι προβολές και οι προβλητικές ταυτίσεις, οι οποίες συμβάλλουν στο να έχει το ψυχωσικό υποκείμενο μια αδιευκρίνιστη αίσθηση ότι υπάρχει και να υποφέρει από μια άκρως απειλητική  “αντικειμενική” εξωτερική πραγματικότητα προερχόμενη εκ του εσωτερικού του χώρου. Καθώς όλοι αυτοί οι μηχανισμοί άμυνας που προανέφερα, πλήττουν την συνοχή του εσωτερικού του κόσμου και κατ’ επέκταση την ροή του συνειρμού δημιουργούν την βάση για να αναπτυχθεί η  παρανοϊκότητα. Σε άλλες καταστάσεις, όπως είναι οι  οριακές  ή αλλιώς αποκαλούμενες και σχιζοειδικές  καταστάσεις, στις ναρκισσιστικές και στις διαστροφικές  διαταραχές, παρατηρούμε ότι χαρακτηρίζονται επίσης από παρεμφερή συμπτώματα εξαιτίας των παρεμφερών μηχανισμών άμυνας. Ωστόσο σε αυτές τις ψυχοπαθολογίες η αίσθηση της διευκρινισμένης ύπαρξης του υποκειμένου έχει λίγο έως πολύ περισωθεί, παρότι και αυτά τα υποκείμενα υποφέρουν κυρίως από μια απειλητική εξωτερική πραγματικότητα εκ της πληθώρας των  προβαλλομένων φαντασιακών αντικειμένων. Κατά την ανάλυση οριακών και σχιζοειδικών καταστάσεων πολύ συχνά συναντούμε και καταθλιπτική συμπτωματολογία   με υφέρπουσα την ανωτέρω ψυχοπαθολογία. Η εν λόγω κατάσταση,  διαφέρει  από αυτό που περιέγραψε η  Μέλανι Κλάϊν – ως αποτυχία διαπραγμάτευσης της καταθλιπτικής θέσης εξαιτίας της απώλειας του αντικειμένου. Εν προκειμένω υφίσταται ένα σοβαρό ερώτημα ως προς την θεραπεία και την εξέλιξη ανάλογων  περιστατικών  στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η κλινική περίπτωση την οποία προτίθεμαι να παρουσιάσω. Θα μπορούσαμε δηλαδή να κατανοήσουμε αντίστοιχες καταστάσεις ως ναρκισσιστικά τραύματα τέτοιου μεγέθους που καθίστανται μη διαπραγματεύσιμα από τις Εγωτικές λειτουργίες του υποκειμένου καθώς οι καθηλωτικές παρανοϊκές διαδικασίες που κυριάρχησαν  επί του  ψυχισμού του  δεν του επέτρεψαν να προχωρήσει την εξελικτική του πορεία προς την καταθλιπτική θέση όταν αυτό θα ήταν άνευ συνεπειών για την μελλοντική του ζωή.

Ο παρανοϊκός αστερισμός

Κωνσταντίνος Τσώλης

Η διατύπωση του Freud για την ασυνείδητη ομοφυλοφιλία στην ψύχωση περιέχεται στη λιβιδινική του θεωρία. Ο ίδιος συνδύασε την έννοια της παράνοιας με την απωθημένη παθητική ομοφυλοφιλία σε γράμματα στον Jung (29 Ιαν.1908) και στον Ferenczi (11 Φεβρ. 1908). Η παρουσίαση του Schreber (1911) έδωσε στον Freud την ευκαιρία να προσπαθήσει να επεκτείνει αυτή του την ιδέα. Ο ίδιος προσπάθησε να διαπραγματευθεί τις δύο σημαντικές όψεις των παραληρημάτων του Schreber δηλαδή το ρόλο του λυτρωτή και τη μεταμόρφωσή του σε γυναίκα.

Πολλοί συγγραφείς έχουν προσπαθήσει να αποτιμήσουν τα ειδικά και ουσιώδη χαρακτηριστικά, τα οποία συνεισφέρουν στην ασυνείδητη ομοφυλοφιλική σύγκρουση, η οποία έχει ως αποτέλεσμα το παρανοϊκό παραλήρημα. Σχεδόν από την αρχή οι συγγραφείς εστιάζουν στο ρόλο της πρωκτικότητας και του περιεχομένου του εντέρου στις ερωτικές αρχικά και στις σαδιστικές του όψεις ακολούθως. Αντιλήφθηκαν ότι η κοπρανώδης μάζα είναι ένα εσωτερικό αντικείμενο πανταχού παρόν το οποίο μετατρέπεται σε παραλήρημα δίωξης. Το ρόλο της πρωκτικότητας και της κοπρανώδους μάζας στην εξέλιξη των παραληρημάτων δίωξης έχουν αναπτύξει αρκετοί συγγραφείς.

Η M. Klein (1946), ακολουθεί το ρόλο της πρωκτικότητας και της επιθετικότητας στη μελέτη της των πρώιμων σταδίων της οιδιπόδειας σύγκρουσης. Η εξήγηση της ίδιας για την παράνοια επεκτείνεται κάπως λόγω της υποστήριξης στην πανταχού παρούσα παρανοϊκή θέση στην παιδική ηλικία. Η ίδια δεν συσχετίζει το ρόλο της ασυνείδητης ομοφυλοφιλίας με τον παρανοϊκό αστερισμό. Αντ’ αυτού δίνει έμφαση στο ότι ο πρωκτικός σαδισμός και η προβλητική ταυτοποίηση βρίσκονται στην παρανοϊκή θέση μαζί με τις πρώιμες σχάσεις του Εγώ  και την επιθετικότητα.

Το ρόλο της πρωκτικότητας στην εξέλιξη των παραληρημάτων δίωξης έχουν αναπτύξει αρκετοί συγγραφείς όπως ο Stacke, o Abraham, o  Bender και o Arlow.  Παρουσιάζεται κλινική περίπτωση.

Η σημασία της πρωταρχικής σκηνής στη διαμόρφωση της ατομικής σεξουαλικότητας

Διονυσία Χρόνη Η φαντασίωση της πρωταρχικής σκηνής αποτελεί μια από τις τρεις δομικές συνιστώσες της ψυχικής ζωής, ακολουθούν εκείνη της αποπλάνησης και του ευνουχισμού. Σκοπός αυτών των τριών άκρως συναισθηματικών φορτισμένων φαντασιωτικών καταστάσεων είναι να βοηθήσουν στη κατά το δυνατόν καλύτερη λειτουργία του νεο-σχηματιζόμενου ψυχικού οργάνου. Η πρωταρχική σκηνή της γονεϊκής συνουσίας εμπεριέχει στοιχεία πραγματικότητας και υπό αυτή την έννοια μπορεί να ερμηνευτεί ως πράξη βίας. Σε περιπτώσεις που η φαντασίωση της πρωταρχικής σκηνής είναι προβληματική το ψυχικό όργανο δημιουργεί προϋποθέσεις διαρκούς ερεθισμού, η οποία εκφράζεται ως διάχυτη, άκαιρη, διαστροφική σεξουαλικότητα. Στη παρούσα εργασία μου με την ευκαιρία κλινικών περιπτώσεων θα συζητηθεί η σημασία της πρωταρχικής σκηνής και ο ρόλος της σε όλο το φάσμα της πρώιμης οργάνωσης του Εγώ με έμφαση στην επιλογή σεξουαλικού αντικειμένου.

6ο Συμπόσιο Κλασικής Ψυχανάλυσης


Το Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης διοργανώνει Συμπόσιο με τίτλο: «Τα Είδη της Σεξουαλικής Σχέσης». Το Συμπόσιο θα διεξαχθεί στις 7 και 8 Φεβρουαρίου 2020 στο Αεριοφυλάκιο 1 – Αμφιθέατρο, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 7/2/2020
ΩΡΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ ΟΜΙΛΗΤΕΣ
9:45-10:00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ – ΕΓΓΡΑΦΕΣ
10:00-10:15 Αρχικός Χαιρετισμός  
10:15-10:45 Η σημασία της πρωταρχικής σκηνής στη διαμόρφωση της ατομικής σεξουαλικότητας ** Δ. Χρόνη
10:45-11:35 Ο παρανοϊκός αστερισμός* Κ. Τσώλης
11:35-12:00 ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ ΓΙΑ ΚΑΦΕ
12:00-12:30 Το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα ως πυρηνική φαντασίωση για όλες τις σεξουαλικές σχέσεις του ανθρώπου με το σώμα του και με τα αντικείμενα ** Ι. Θεοδωρίδης
12:30-13:40 Ζωή εκτός εαυτού* Μ. Τσιλιβίγκου
13:40-15:10 ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ ΓΙΑ ΓΕΥΜΑ
15:10 -15:40 Η γραφική παράσταση απεικόνισης των σεξουαλικών σχέσεων** Σ. Κεβόπουλος
15:40-16:30 Ναρκισσισμός και ομοφυλοφιλία* Β. Δημόπουλος
16:30-17:00 ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ ΓΙΑ ΚΑΦΕ
17:00-17:50 Το μεγάλο φάσμα της παρανοϊκότητας και η σχέση της με την σεξουαλικότητα* Β. Μαούτσος
17:50-18:20 Ο ρόλος της παρανοϊκής διείσδυσης κατά τη σεξουαλική επαφή** Ξ. Σταυριανού-Χαλίδα
ΣΑΒΒΑΤΟ 8/2/2020
9:45-10:00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ
10:00-10:30 Το παιχνίδι της αποπλάνησης και της κυριαρχίας στις σεξουαλικές σχέσεις** Κ. Οικονόμου
10:30-11:20 Ο μαζοχισμός σε όλες τις μορφές του* Σ. Σαββόπουλος
11:20-11:50 Η αντιμεταβιβαστική «σαγήνη» του ουρηθρικού ερεθισμού, όπως την αποκαλούσε μια ασθενής μου, η οποία εκφράζετο μεταβιβαστικά με μια σαδομαζοχιστική συνιστώσα** Μ. Α. Βούλγαρη
11:50-12:20 ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ ΓΙΑ ΚΑΦΕ
12:20-13:10 Η σχέση της λανθάνουσας ομοφυλοφιλίας με την παρανοϊκότητα και τους χρόνιους ναρκισσιστικούς τραυματισμούς* Ε. Γυπαράκη
13:10-14:00 Η διελκυστίνδα ομο- και ετεροφυλοφιλίας: Βαθμοί βεβαιότητας στην επιλογή αντικειμένου* Ι. Βαρτζόπουλος
14:00-14:30 Η διαχρονική διαδρομή από την πράξη στην ταύτιση στις σχέσεις ομόφυλων** Μ. Στεφανουδάκης
Κλείσιμο
Οι ομιλίες με τη σήμανση (*) είναι διάρκειας 35 λεπτών με επιπλέον συζήτηση 15 λεπτών
Οι ομιλίες με τη σήμανση (**) είναι διάρκειας 20 λεπτών με επιπλέον συζήτηση 10 λεπτών

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΟΜΙΛΙΩΝ

Στον ακόλουθο σύνδεσμο θα βρείτε τις Περιλήψεις των ομιλιών.

ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ(αλφαβητικά)

  • Βαρτζόπουλος Ιωάννης – Ψυχαναλυτής, Εκπαιδευτικό Μέλος Ε.Ψ.Ε.
  • Βούλγαρη Μαρία-Αθηνά – Ψυχαναλύτρια, Εκπαιδευτικό Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Γυπαράκη Ευτυχία – Ψυχαναλύτρια, Εκπαιδευτικό Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Δημόπουλος Βασίλειος – Ψυχαναλυτής, Εκπαιδευτικό Μέλος Ε.Ψ.Ε.
  • Θεοδωρίδης Ιωάννης – Ψυχοθεραπευτής, Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Κεβόπουλος Σταύρος – Ψυχοθεραπευτής, Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Μαούτσος Βασίλειος – Ψυχαναλυτής, Εκπαιδευτικό Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Οικονόμου Κατερίνα – Ψυχοθεραπεύτρια, Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Σαββόπουλος Σάββας – Ψυχαναλυτής, Εκπαιδευτικό Μέλος Ε.Ψ.Ε.
  • Σταυριανού-Χαλίδα Ξανθή – Ψυχοθεραπεύτρια, Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Στεφανουδάκης Μανώλης – Ψυχαναλυτής, Μέλος Ε.Ε.Ψ.Ψ
  • Τσιλιβίγκου Μαρία – Ψυχαναλύτρια, Εκπαιδευτικό Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Τσώλης Κωνσταντίνος – Ψυχαναλυτής, Εκπαιδευτικό Μέλος Ι.Κ.Ψ.
  • Χρόνη Διονυσία – Ψυχοθεραπεύτρια, Μέλος Ι.Κ.Ψ.

ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΠΟΛΗ

Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων: Πειραιώς 100, Γκάζι, 213 0109300, 213 0109324

#20yrsTECHNOPOLIS

Πρόσβαση: Μετρό: Σταθμός «Κεραμεικός», Τρόλεï: No. 21 (από Ομόνοια), Στάση «Φωταέριο», Λεωφορεία: 035, 049, 227, 815, 838, 914, Β18, Γ18, Στάση «Φωταέριο»

Πρώτη Ανακοίνωση – Πρόσκληση για Παρουσίαση Εργασίας

Το Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης διοργανώνει Συμπόσιο με τίτλο: «Τα Είδη της Σεξουαλικής Σχέσης». Το Συμπόσιο θα διεξαχθεί στις 7 και 8 Φεβρουαρίου 2020 στο Αμφιθέατρο Τεχνόπολης – Γκάζι. Ενδεικτικά η θεματολογία επί της οποίας θα κινηθεί το Συμπόσιο αφορά θεωρητικά ζητήματα και κλινικά περιστατικά όπως:

  • Ετεροφυλοφιλία και Ομοφυλοφιλία
  • Ο ρόλος της Παρανοϊκής Διείσδυσης κατά την Σεξουαλική Επαφή
  • Ο Εγωσυντονιστικός Ρόλος της Σεξουαλικής Επαφής
  • Αυνανισμός ή Συνουσία?
  • Το Σεξ της Μιας Νύχτας
  • Συνουσία και Συναισθηματική Επαφή
  • Έρωτας και ο Αυτοματισμός της Στύσης
  • Σωματική Εμφάνιση και Σεξουαλική Ποιότητα
  • Οι ‘Λέξεις’ κατά την Σεξουαλική Πράξη
  • Μη-Τυπικές Μορφές Σεξουαλικής Επαφής: Πρωκτός, Στόμα, Σωματικές Στάσεις
  • Η Φαντασίωση ως Σεξουαλικό Υποκατάστατο
  • Μεταξύ Αυνανισμού και Συνουσίας

Ενδιαφερόμενοι που θεωρούν ότι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν με εργασία στο
Συμπόσιο, και να συνεισφέρουν με την εμπειρία τους, μπορούν να στείλουν τίτλο
και περίληψη 300 λέξεων της προτεινόμενης εργασίας τους στην Εκπαιδευτική
Επιτροπή του Ινστιτούτου για αξιολόγηση.

Ο Ρόλος της Ψυχανάλυσης στην Ομοφυλοφιλία

Αφίσα Συμποσίου
Αφίσα Συμποσίου

5ο Ελληνικό Συμπόσιο Κλασικής Ψυχανάλυσης

“Ο Ρόλος της Ψυχανάλυσης στην Ομοφυλοφιλία”
11-12 Μαίου 2018
Αίθουσα Γκατσόπουλος, Κηφισιά

Σκοπός Συμποσίου
Σκοπός του Συμποσίου είναι η ανάδειξη του σύγχρονου ρόλου της ψυχανάλυσης στις ποικίλες εκφάνσεις της ομοφυλοφιλικότητας και των συναφών ψυχικών καταστάσεων μέσω κλινικών και θεωρητικών παρουσιάσεων.

Θεματολογία Συμποσίου
Θέματα που θα παρουσιαστούν:

  • Ψυχωτικές Διεργασίες επί Ενός Αρνητικού Οιδιποδειακά Συμπλέγματος
  • Η Ομοφυλοφιλία Δεν Είναι Ασθένεια
  • Ομοφυλοφιλίες (Όψεις Ομοφυλοφιλίας)
  • Η Ομοφυλοφιλία στην Διεργασία της Ψύχωσης
  • Οι Ανατομικές Διαφορές των Φύλων και ο Αντίστοιχος Φθόνος που τις Έλκει προς τον Αμοιβαίο Ευνουχισμό
  • Τέχνη και Ψυχανάλυση- Κωστής Πέτρου Φωτιάδης Καβάφης – Η Αυτοπροσωπογραφία Ενός Διαχρονικού Ποιητή
  • Μια περίπτωση μη ομοφυλοφιλικής ομοφυλίας
  • Ψυχική Αμφισεξουαλικότητα ή, Γιατί η Ήρα Τύφλωσε τον Τειρεσία;
  • H Αντιμεταβιβαστική Προδιάθεση προς την ‘Αγάπη’ με Ομοφυλοφιλικούς Ασθενείς κατά την Ψυχανάλυση
  • Κλινική περίπτωση Γυναικείας Ομοφυλοφιλίας
  • Μία εκ των Κλινικών Διαβαθμίσεων της «Διπλής Ζωής» του Άρρενος είναι Εξαιτίας της Ομοφυλοφιλικής του Προδιάθεσης
  • Οι Εκφράσεις της Σεξουαλικότητας Διαβάζοντας το Μυθιστόρημα του Marcel Proust «Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο»
  • Κλινική Περίπτωση Γυναικείας Ομοφυλοφιλίας, Εκτρωτικής Μορφής, σε Περιβάλλον Εκτρωτικής Ανδρικής Ομοφυλοφιλίας

Στον ακόλουθο σύνδεσμο θα βρείτε τις Περιλήψεις των Ομιλιών.

Χώρος διεξαγωγής Συμποσίου
Αίθουσα Γκατσόπουλος, Δημαρχείο Κηφισιάς, Διονύσου και Μυρσίνης 2, Κηφισιά

Συμμετέχοντες
Το Συμπόσιο απευθύνεται σε επαγγελματίες και φοιτητές του χώρου της υγείας και της ψυχικής υγείας, αλλά και σε όσους έχουν ενδιαφέρον για το αντικείμενο του Συμποσίου.

Αίτηση Συμμετοχής
Για Αίτηση Συμμετοχής συμπληρώστε την Ηλεκτρονική Φόρμα Εγγραφών
Επίσης, μπορείτε να δηλώσετε συμμετοχή στη γραμματεία στο χώρο του Ινστιτούτου, ή στην υποδοχή πριν την έναρξη του Συμποσίου.

Βεβαίωση Παρακολούθησης
Χορηγείται Βεβαίωση Παρακολούθησης στους συμμετέχοντες του Συμποσίου κατόπιν αίτησης.

Πρόγραμμα Συμποσίου
Για το πρόγραμμα του Συμποσίου, τους ομιλητές και τις οδηγίες προσέλευσης πατήστε: Εδώ

Κόστος συμμετοχής
Επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας – 50 ευρώ
Φοιτητές – 40 ευρώ
(Οι φοιτητές οφείλουν να προσκομίσουν ή να στείλουν φωτοτυπία φοιτητικής ταυτότητας)

Καταβολή κόστους συμμετοχής
Η καταβολή του κόστους συμμετοχής μπορεί να γίνει με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:

  • Στο Τραπεζικό Λογ/σμού Piraeus Bank: GR69 0172 0540 0050 5409 0389 689
    (το αποδεικτικό κατάθεσης αποστέλλεται στη γραμματεία του Ινστιτούτου, ηλεκτρονικά στο info@psychoanalysis.edu.gr, στα κεντρικά Αγίας Παρασκευής 115, 15234 Χαλάνδρι ή στο χώρο υποδοχής του Συνεδρίου)
  • Με μετρητά στα κεντρικά του Ινστιτούτου, Αγίας Παρασκευής 115, 15234 Χαλάνδρι, ή στο χώρο υποδοχής του Συνεδρίου.

Περιλήψεις Συμποσίου 2018

Τέχνη και Ψυχανάλυση -Κωστής Πέτρου Φωτιάδης Καβάφης
Η Αυτοπροσωπογραφία Ενός Διαχρονικού Ποιητή

Μαρία-Αθηνά Βούλγαρη

Ο Freud στο άρθρο του Τέχνη και Ψυχανάλυση μας εισάγει στον κόσμο της ποίησης λέγοντας ότι ο ποιητής ενεργεί σαν το παιδί που παίζει. Ο ποιητής δημιουργεί σαν ένα παιδί που παίζει έναν φανταστικό κόσμο που τον εφοδιάζει με πολλή λιβιδινική ενέργεια ξεχωρίζοντάς τον ταυτόχρονα καθαρά από την πραγματικότητα. Ο ποιητής ξετυλίγει το ποιητικό του ιδίωμα σαν μια κατασκευή ονείρου μέσα από συμβολισμούς, αλληγορίες, τη συμπύκνωση και τη μετάθεση. Καταθέτει την αυτοπροσωπογραφία του στα ποιήματά του δίνοντας το στίγμα ότι δεν παύει να αποτελεί ένα αντικείμενο ο ίδιος απώθησης, έλξης ή ταύτισης καταθέτοντας κύρια την ερωτική του ταυτότητα στο ποίημά του. Είναι ο ποιητής που δεν είναι ούτε διεστραμμένος, ούτε πρόστυχος, ούτε ερωτικός, αλλά ομοφυλόφιλος. Στην παρούσα εργασία μου θα αναφερθώ στην περίπτωση του άντρα Καβάφη όπως αυτή εκφράζεται στο έργο του και συγκεκριμένα στο ποίημά του «Τα τείχη».


Ψυχωτικές Διεργασίες Επί Ενός Πρωτόγονου Συμπλέγματος Με Αρνητικά Οιδιποδειακά Χαρακτηριστικά

Ευτυχία Γυπαράκη

Κατ’ επανάληψη έχω παρουσιάσει σε συνέδρια εργασίες μου ψυχωτικών ή μεθοριακών ασθενών με προοιδιποδειακά χαρακτηριστικά προκειμένου να αναδείξω σ’ αυτές την έντονη επιμειξία της οιδιποδειακότητας*.  Στην παρούσα εργασία μου θα προχωρήσω ένα βήμα περαιτέρω. Εδώ θα επικεντρωθώ στο ρόλο μιας παντοδύναμης μητέρας η οποία όμως παρουσιάζεται ως θύμα. Η αίσθηση της παντοδυναμίας της γίνεται αντιληπτή από τον γιό της μέσα από την εξωσυζυγική της δραστηριότητα η οποία γνωστοποιείται από τον πατέρα ποικιλοτρόπως στο προσκολλημένο  σ’ αυτή παιδί της. Σ΄ αυτό το πλαίσιο θα τονίσω ιδιαίτερα τον σχηματισμό ομοφυλοφιλικών φαντασιώσεων σε σοβαρά διαταραγμένο μεθοριακό υπόβαθρο. Όταν ο άνθρωπος έχει απολέσει την ικανότητα για επαρκή συμβολοποίηση βρίσκεται σε κατάσταση διπλής ταύτισης όπου αφενός υιοθετεί μια παθητική και επιθετική στάση κατά το πρότυπο του πατέρα του ενώ από την αρχαϊκή σχέση του με την  μητέρα αποκτά μια παρανοϊκή προδιάθεση θαυμασμού για την εκδικητική της αποτελεσματικότητα για λογαριασμό του ιδίου προς τον πατέρα, αλλά και μίσους για την ευνουχιστική της ικανότητα προς τον ίδιο και τον πατέρα. Οι δύο αυτές πλευρές του εαυτού προσπαθούν να συνενωθούν ανεπιτυχώς. Ο ασθενής ανακαλύπτει μέσα στις ομοφυλοφιλικές φαντασιώσεις του την πιθανότητα εξόδου από το δίλημμά του συμμαχώντας με την άτρωτη μητέρα του και γενόμενος ένας παθητικός αποδέκτης των ελεγκτικών επιδιώξεων του πατέρα του. Όλα τα παραπάνω παρουσιάζονται και μέσα από την μεταβιβαστική ερμηνεία δύο ονείρων του ασθενούς μου σε διαφορετικές χρονικές περιόδους της ανάλυσής του.

* ” Οι Κλινικές Εφαρμογές της Φροϋδικής Θεωρίας στη Ψύχωση”, 2006

” Ο Ναρκισσισμός και οι Ψυχωτικού τύπου προεκτάσεις του στην Κλινική Πράξη”, 2008

” Ψυχωτική Ρηχότητα και Νευρωτική Πληρότητα”, 2010


Μια Κλινική Περίπτωση Γυναικείας Ομοφυλοφιλίας

Ανδρέας Δετζώρτζης

Είναι γνωστό στην ψυχαναλυτική βιβλιογραφία ότι το θετικό οιδιπόδειο σύμπλεγμα στη γυναίκα έχει «μακρά προϊστορία» και θα μπορούσε να θεωρηθεί δευτερογενές από τη στιγμή που προοιδιποδειακές ταυτίσεις με τη μητέρα είναι έντονες, ενεργές και έχουν τα χαρακτηριστικά του αρνητικού οιδιποδείου συμπλέγματος. Με δεδομένες αυτές τις ναρκισσιστικού-ομοφυλοφιλικού τύπου ταυτίσεις με τη μητέρα το θήλυ εισέρχεται εντός του οιδιποδείου αστερισμού προκειμένου να εξερευνήσει και ει δυνατόν να επενδύσει λιβιδινικά το ετερόφυλο αντικείμενο. Το πλαίσιο εντός του οποίου λαμβάνουν χώρα οι ανωτέρω ψυχικές διεργασίες είναι εξαιρετικά περίπλοκο καθόσον υπεισέρχονται φαντασιώσεις του υποκειμένου οι οποίες με τη σειρά τους εγείρουν Εγωτικές άμυνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις η πρωτοκαθεδρία των ανωτέρω αμυνών είναι ψυχαναγκαστικής τάξεως. Σε αυτές τις περιπτώσεις τόσο η μόνωση του συναισθήματος όσο και η επίταση της σκληρότητος του Υπερεγώ θέτουν αναμφισβήτητα το Εγώ του υποκειμένου υπό το καθεστώς εντόνου συγκρουσιακής κατάστασης. Σαν αποτέλεσμα της ανωτέρω σύγκρουσης είναι δυνατό να υπάρξει αναστολή της πλήρους λιβιδινικής επένδυσης είτε προς την ομόφυλη είτε προς της ετερόφυλη κατεύθυνση. Υπ’ αυτή την έννοια το υποκείμενο βρίσκεται σε μια εκκρεμή θέση αδυνατώντας να επενδύσει λιβιδινικά και τα δύο γονεϊκά μορφοείδωλα σαν αποτέλεσμα αναστολής της συνθετικής Εγωτικής λειτουργίας. Ευρίσκεται δηλαδή το υποκείμενο με ανολοκλήρωτη επένδυση τόσο του ομόφυλου όσο και του ετερόφυλου αντικειμένου. Στη συγκεκριμένη κλινική περίπτωση θα καταδειχθεί η ανωτέρω προβληματική σχέση σε ενήλικη γυναίκα με ιδιαίτερη έμφαση στη μεταβίβαση.


Ομοφυλοφιλίες – Όψεις Ομοφυλοφιλίας

Βασίλης Δημόπουλος

Η ασυμμετρία στην ψυχική εξέλιξη μεταξύ των δύο φύλων – παρά την κοινή καταγωγή της σχέσης με το πρωτογενές αντικείμενο (πρωτογενής ομοφυλοφιλία) που είναι η γυναίκα-μητέρα, οι ανατομικές διαφορές μεταξύ τους ορίζουν και την ασυμμετρία της ομοφυλοφιλίας. Αλλά και στο ίδιο φύλο έχουμε ασυμμετρίες. Να γιατί μιλάω για ομοφυλοφιλίες. Σε όλες αυτές τις πολύμορφες και πολυδιάστατες παραμέτρους η υπερτίμηση του φαλλού και η περιφρόνηση της θηλυκής παθητικής θέσης φαίνεται να έχει βαρύνουσα αξία. Το δίπολο αρσενικού-θηλυκού έχει ως υπόβαθρο άλλα ζεύγη αντιθέσεων, αυτών του ενεργητικού-παθητικού, φαλλικού-ευνουχισμένου. Αν θα επιχειρούσε κανείς μία κατάταξη των λειτουργιών της ομοφυλοφιλίας, θα λέγαμε, σχηματικά πάντα, πως έχουμε τις εξής κατηγορίες: α) την οιδιποδειακή ομοφυλοφιλία, όπου το άγχος του ευνουχισμού παίζει τον πρώτο ρόλο. β) την προοιδιποδειακή, οπού το ομοφυλόφιλο αντικείμενο αγαπάται ως προέκταση του ιδεώδους εαυτού. Ιδιαίτερα μάλιστα στην αντρική ομοφυλοφιλία η ερωτική προσκόλληση στην μητέρα κάνει το παιδί ώστε να βάζει τον εαυτό του στην θέση της ταυτιζόμενο μαζί της και παίρνει τον εαυτό του ως μοντέλο βάσει του οποίου βρίσκει το αντικείμενο αγάπης. Είναι προφανής η ναρκισσική εδώ διάσταση της ομοφυλοφιλίας. Ιδιαίτερα για το αγόρι μπορούμε να πούμε πως, απογοητευμένο από την κολλώδη σχέση με την μητέρα του, στρέφεται στον πατέρα, ο οποίος όμως αποδεικνύεται αδύναμος να λειτουργήσει ως τρίτος. Βεβαίως, έχουμε και την άλλη εκδοχή σε αυτήν την κατηγορία της ομοφυλοφιλίας, όπου το μίσος και ο εξευτελισμός στον αντίζηλο κάνει το παιδί να αρνείται να ταυτιστεί μαζί του, έτσι ώστε μένει προσκολλημένο στο αρχικό ομόφυλο αντικείμενο. Είμαστε στην κατηγορία του πρωτογενούς ναρκισσισμού. Την παρουσίαση θα εμπλουτίσω με την κλινική μου εμπειρία.


Ψυχική Αμφισεξουαλικότητα  Ή  Γιατί Η Ήρα Τύφλωσε Τον Τειρεσία;

Σταύρος Κεβόπουλος

Η αρχαία ελληνική μυθολογία υπήρξε πάντα ο τροφοδότης της ψυχαναλυτικής σκέψης. Είναι γνωστό, ότι οι ιδιοφυείς ανακαλύψεις του Φρόυντ στηρίχτηκαν πάνω στους ελληνικούς μύθους και ήρωες. Στην εργασία αυτή θα εστιάσουμε στον μύθο που αφορά στον μάντη Τειρεσία και την έννοια της ψυχικής αμφισεξουαλικότητας. Ο μάντης Τειρεσίας, ο πιο φημισμένος μάντης εκείνης της εποχής στην Ελλάδα, ήταν ο μοναδικός άνθρωπος σύμφωνα με τον μύθο, που έζησε ένα μέρος της ζωής του σαν άντρας και ένα μέρος σαν γυναίκα. Κλήθηκε λοιπόν ο Τειρεσίας, να λύσει τη διαφωνία που είχαν ο Δίας με τη σύζυγό του, την Ήρα, αφού οι δύο θεοί γνώριζαν ότι είχε υπάρξει διαδοχικά και άνδρας και γυναίκα. Το ερώτημα που του έθεσαν ήταν: «Ποιος ηδονίζεται περισσότερο κατά την ερωτική πράξη, ο άνδρας ή η γυναίκα;» Τότε, ο Τειρεσίας απάντησε αδίστακτα: «Αν διαιρούσαμε την ηδονή σε μέρη δέκα, ένα θα έπαιρνε ο άντρας και εννιά η γυναίκα”. Η Ήρα θύμωσε τόσο πολύ με το σαρκαστικό χαμόγελο του Δία, ώστε τύφλωσε τον Τειρεσία  Ο Δίας τότε, για να τον αποζημιώσει, του έδωσε το χάρισμα της μαντικής και διάρκεια ζωής εφτά γενεών. Σύμφωνα με τον Φρόυντ κάθε ανθρώπινο όν διαθέτει από την φύση του σεξουαλικές διαθέσεις ταυτόχρονα αρσενικές και θηλυκές, οι οποίες εμφανίζονται μέσα στις ψυχικές συγκρούσεις από τις οποίες διέρχεται το υποκείμενο προκειμένου να αποδεχθεί το φύλο του. Με τον όρο ‘’ψυχική αμφισεξουαλικότητα’’, εννοούμε την ώριμη ψυχική εξέλιξη, όπου το ψυχικό όργανο έχοντας επαρκώς συμβολοποιήσει τον ευνουχισμό, είναι σε θέση να επιλέξει φύλο. Η ψυχολογική σπουδαιότητα της αμφισεξουαλικότητας διατρέχει σχεδόν το σύνολο του έργου του Φρόυντ και αυτήν θα διερευνήσουμε στην παρούσα εργασία .Το αναπάντητο ερώτημα που παραμένει όμως είναι : Ποιο ήταν το κίνητρο της Ήρας για να τυφλώσει τον Τειρεσία…;


H Αντιμεταβιβαστική Προδιάθεση Προς Την ‘Αγάπη’ Με Ομοφυλοφιλικούς
Ασθενείς

Κατερίνα Οικονόμου

Υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες αντιμεταβιβαστικά ο αναλυτής έλκεται από την ομοφυλοφιλική ψυχοπαθολογία του ασθενούς του. Πολλές φορές δημιουργείται ένας ιδιάζον σύνδεσμος που αποκαλείται ‘έκφραση αγάπης’ από τον ασθενή για τον αναλυτή και αντίστροφα. Η επανάληψη ενός τραύματος μεταξύ μητέρας και παιδιού είναι πολύ πιθανά η σχετική αιτία αυτού του φαινομένου τουλάχιστον στο κλινικό παράδειγμα που θα αναφερθεί. Η έκφραση της αγάπης εν προκειμένω αναπαράγει στοιχεία της σαδομαζοχιστικής σχέσης του παρελθόντος με το μητρικό αντικείμενο. Ο αναλυτής εμπλεκόμενος σε τέτοια αντιμεταβιβαστική δυσκολία μπορεί να διαιωνίζει εκλογικευτικά την όλη αμυντική κατάσταση αποφεύγοντας την ερμηνεία επι της ναρκισσιστικής διάστασης του φαινομένου.


Ανατομικές Διαφορές Των Φύλων  Και Ο Αντίστοιχος Φθόνος Που Μπορεί Να Τις Έλκει  Προς Τον Αμοιβαίο Ευνουχισμό

Βασίλειος Μαούτσος

Η Οιδιποδειακή κατάσταση διακινούμενη μονίμως από το βαρέως απωθημένο σεξουαλικό ένστικτο χαρακτηρίζεται από την υπερεπένδυση επί των γεννητικών οργάνων τα οποία και λιβιδινοποιεί δυσανάλογα συγκριτικά με οτιδήποτε άλλο σωματικό ή, συμβολικό. Ως αποτέλεσμα  της αναπόφευκτης διαφοροποίησης μεταξύ πέους και αιδοίου δημιουργούνται προϋποθέσεις έντονου φόβου ευνουχισμού  στον άνδρα και φθόνος του πέους στην γυναίκα. Η επακολουθούσα ένταση της αντίστοιχης επιθυμίας για το έτερο φύλο συνάδει με την φύση αυτών των ακραίων συναισθημάτων. Συχνά, σε περιπτώσεις ασθενών με συνειδητοποιημένες ομοφυλοφιλικές τάσεις παρατηρούμε την συγκεκριμένη λιβιδινική διαδικασία να αναιρείται μέσω αντιδραστικού σχηματισμού με αποτέλεσμα αντί για το φθονερό πέος να ανακαλύπτουμε ένα  φαντασιωτικό πέος στη θέση του γυναικείου αιδοίου και συνεπακόλουθη  αποποίηση της θηλυκότητας του υποκειμένου ενώ αντί για το αίσθημα του ευνουχισμένου αιδοίου να ανακαλύπτουμε ένα εξιδανικευμένο αιδοίο στη θέση του ανδρικού πέους και συνεπακόλουθη αποποίηση του ανδρισμού του υποκειμένου. Φυσικά σε αμφότερες τις ανωτέρω περιπτώσεις έχουμε κλινικά έντονες ομοφυλοφιλικές προεκτάσεις. Στους άνδρες η διαπίστωση της ομοφυλοφιλικής ψυχοπαθολογίας προσομοιάζει με ψυχαναγκασμό ενώ ταυτόχρονα βρίσκουμε την κλασική ταύτιση με την πανίσχυρη φαλλική μητέρα. Στα υπό θεώρηση κλινικά δεδομένα αρρένων ασθενών έχουμε συναισθηματική επιθετικότητα συχνά να κινείται σε δημιουργικό μεν επίπεδο ενώ η ομοφυλοφιλική πράξη κινείται σε εκδραματιστικό επίπεδο πρωκτικής διέγερσης με ψυχική επιβεβαίωση του ευνουχισμού. Αυτή η κλινική εικόνα πλην των άλλων συνδυάζεται και με έντονη διανοητικοποίηση που εκφράζεται ως διθυραμβική ευφυΐα εκ του κατορθώματος της αποτίναξης των οιδιποδειακών περιορισμών.


Η Ομοφυλοφιλία Δεν Είναι Ασθένεια

Άλκης Σιώζιος

Κατά το Φρόυντ υπάρχουν τρεις ομάδες χαρακτηριστικών, τα φυσικά σεξουαλικά χαρακτηριστικά (η ύπαρξη πέους ή κόλπου-αιδοίου), ο ψυχικός σεξουαλικός χαρακτήρας (αρρενωπή ή θηλυκή συμπεριφορά) και το είδος του σεξουαλικού αντικειμένου, τα οποία ως ένα σημείο μπορούν να ποικίλουν το ένα από το άλλο και μπορεί να συμπέσουν στα διάφορα άτομα με όλους τους δυνατούς συνδυασμούς. Οι λεγόμενες σεξουαλικές επιλογές αναπαριστούν τις καλύτερες δυνατές λύσεις, που μπόρεσε να βρει το παιδί του παρελθόντος… (κατά την οιδιπόδεια σύγκρουση) και οι οποίες παρουσιάζονται στο παιδί ή στον έφηβο ως αποκαλύψεις, του ποιά είναι η σεξουαλικότητά του, μαζί με την επώδυνη πολλές φορές αναγνώριση, ότι αυτή είναι κάπως διαφορετική από την αντίστοιχη των άλλων. Δεν υπάρχει συνείδηση της επιλογής. (Τζ. Μακ Ντούγκαλ). Η ομοφυλοφιλία για το Φρόυντ αλλά και για το κύριο ρεύμα της ψυχανάλυσης διαχρονικώς έως σήμερα δε θα μπορούσε να ταξινομηθεί ως ασθένεια, αλλά ως μια παραλλαγή της σεξουαλικής λειτουργίας, που προέρχεται από μια ορισμένη αναστολή της σεξουαλικής ανάπτυξης. Αποτελεί ένα σύμπτωμα και όπως συμβαίνει με το σύνολο σχεδόν των συμπτωμάτων, δεν μπορεί από μόνο του να οδηγήσει σε διάγνωση ψυχοπαθολογίας. Για την ψυχανάλυση η έννοια της ασθένειας ορίζεται από το εκάστοτε υποκείμενο και με γνώμονα το βαθμό εναρμόνισης των συμπτωμάτων ή των συμπεριφορών του με το Εγώ του, καθώς και με την έκταση που αυτά καταλαμβάνουν στη συνολική ψυχική του οικονομία. (ποσοτική διάσταση). Θα ήμασταν ακριβέστεροι εάν αναφερόμασταν σε ομοφυλοφιλίες, μια και ο όρος χρησιμοποιείται για διαφορετικές κλινικές οντότητες, από το αρνητικό οιδιπόδειο ως πιο πρώιμες ναρκισσιστικές οργανώσεις. Σε γενικές γραμμές θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι η μη αποδοχή (άρνηση, κλπ) από το Εγώ του υποκειμένου των φιλομόφυλων επιθυμιών του συνδέεται μάλλον με ψυχοπαθολογία (νευρώσεις, διαστροφές και ψυχώσεις) παρά η αποδοχή τους. Στην εργασία μου θα παρουσιάσω τις βασικές ψυχαναλυτικές απόψεις περί ομοφυλοφιλίας, με κάποια κλινικά παραδείγματα.


Μία Εκ Των Κλινικών Διαβαθμίσεων Της «Διπλής Ζωής» Του Άρρενος Είναι Εξαιτίας Της Ομοφυλοφιλικής Του Προδιάθεσης.

Ανδρονίκη Ρόζα Σταθοπούλου

Στη βασική ιδέα περί της ανδρικής ομοφυλοφιλίας υπεισέρχεται η σχέση του αγοριού με την φαλλική μητέρα. Όμως, η σχέση αυτή, πέραν της ευνουχιστικής της διάστασης σε σχέση με το παιδί, συνεπάγεται και ποικίλου βαθμού φαντασιώσεις περί του αδύναμου πατέρα. Ουσιαστικά, αυτό το οποίο συναντάμε σε αντίστοιχες περιπτώσεις είναι κάτι παρόμοιο με την προκείμενη κλινική μου, υπό παρουσίαση, περίπτωση. Σύμφωνα με αυτή, ο πατέρας όχι μόνο δεν είναι αδύναμος, αλλά, σε ένα επίπεδο παρανοϊκών προβολών και ψυχικής σκηνοθεσίας, μπορεί να επιδεικνύει, ακόμα και σε συνεργασία με την μητέρα, συνεπακόλουθη αδιαφορία και να συμμετέχει σε κάποια θεατρικού τύπου παράσταση εναντίον του ψυχισμού του παιδιού τους. Σε τέτοιου είδους διαταραχές των οιδιποδειακών αλλά και προοιδιποδειακών γονεϊκών ενδοβολών, η ομοφυλοφιλία δεν είναι αυτό που προέχει. Συναισθήματα σύγχυσης, παρερμηνείας, εγκληματικής επιθετικότητας, ακόμη και αυτοκτονικής συμπεριφοράς συρρέουν υπό το πέπλο μιας ενεργητικότητας και συγκεκαλυμμένης μετουσίωσης. Σε αντίστοιχες περιπτώσεις, δεν έχουμε αμιγή επένδυση επί του ομοφυλοφιλικού αντικειμένου λόγω μιας σχαστικής διαδικασίας, η οποία καταλήγει κλινικά σε αμφισεξουαλικότητα. Αντίρροπες δυνάμεις, εν προκειμένω, αρσενικές και θηλυκές δρουν από κοινού εντός του και υπό το κράτος άγριων φαντασιώσεων του προκαλούν αβάσταχτη ενδοψυχική σύγκρουση, αναταραχή και πανικό. Βάζουν, έτσι, φωτιά στο οιδιπόδειο του σύμπλεγμα και πλήττουν το ταξίδι που διανύει για να γίνει άρρεν. Η κλινική περίπτωση στην οποία αναφέρομαι ενέχει όλα τα ανωτέρω και, επιπλέον, μια ισχυρή μεταβιβαστική και αντιμεταβιβαστική επικοινωνία, στοιχεία τα οποία κατά τη διάρκεια της συνεδρίας εμπεριέχουν ιδιαίτερη φόρτιση και κατ’ επέκταση δυσκολία αντιμετώπισης του παρεχόμενου υλικού.


Κλινική Περίπτωση Γυναικείας Ομοφυλοφιλίας Σε Λανθάνουσα Μορφή Σε Περιβάλλον Λανθάνουσας Ανδρικής Ομοφυλοφιλίας

Ξανθή Σταυριανού-Χαλίδα

Η ομοφυλοφιλική προδιάθεση στις γυναίκες, σε αντίθεση με εκείνη των  ανδρών, έχει θεωρηθεί δυσνόητη και  ως ένα βαθμό απροσδιόριστη.  Το ερώτημα του Freud, ως προς το τι θέλει μια γυναίκα από έναν άνδρα, θα μπορούσε κάλιστα να ισχύει και σήμερα. Στην πορεία της ψυχαναλυτικής εξέλιξης, ενδεχομένως ορισμένοι να είναι έτοιμοι να απαντήσουν, ότι αυτό το οποίο θέλει μια γυναίκα από έναν άνδρα, δεν είναι διαφορετικό από εκείνο, το οποίο θέλει ένας άνδρας από μια γυναίκα, δηλαδή, μια σχέση ερωτική με τη μητέρα της.  Μία σχέση η οποία εν συνεχεία μπορεί να επεκτείνεται ερωτικά και προς τους άνδρες ανεξαρτήτως της απορρέουσας ή, μη ηδονής εκ του πέους. Κάπως έτσι μία γυναίκα ενδέχεται να βιώνει την ναρκισσιστική κατάσταση: θέλει τον άνδρα μόνο για την τεκνοποίηση, καθώς και την υποκατάσταση του πέους μ’ ένα μωρό.  Όμως, όσο κι’ αν κατά βάση, η γυναίκα προτιμά τη μητέρα της ακόμη και μετ’ οιδιποδειακά σαν βρει στο πρόσωπο εκείνης τη φαλλική γυναίκα τότε ακολουθείται συνδιαστικά μια σχάση – αφενός παθητική αγάπη αντιπροσωπευτική της μητρικής εικόνας του εαυτού της και αφετέρου ενεργητική αναζήτηση της ανεξαρτησίας της απ’ την μητέρα με έναν άνδρα, που θα στρέφεται εναντίον της μητέρας και θα είναι ο οιδιποδειακός υποστηρικτής της. Η γυναίκα, η οποία δεν επιλύει αυτή τη σχαστική διαδικασία έχει ασυνείδητα ταυτιστεί  με τη δυναμική όψη της δικής της μητέρας, αποκτά πέος και μεταθέτει τις λιβιδινικές της επιθυμίες προς τον χώρο των ανδρών, όχι λιγότερο ευνουχισμένων από εκείνη. Η δυναμική της ομοφυλόφιλης γυναίκας, δεν ενέχει μέσα της τόσο το φθόνο του πέους, αλλά τη φαντασίωση ενός ανταγωνιστικού, φετιχιστικού πέους που καθορίζει το υπόλοιπο της ψυχοπαθολογίας της. Ενδιάμεσες καταστάσεις λανθάνουσας γυναικείας ομοφυλοφιλίας, είναι επίσης αρκετά συχνές.  Μια μορφή εξ’ αυτών, θα αναφέρω στην κλινική περίπτωση που θα παρουσιάσω στην εργασία μου.


Μια  Περίπτωση Μη Ομοφυλοφιλικής Ομοφυλίας

Μαρία Τσιλιβίγκου

Δεν είναι καθόλου αυτονόητο να εξελιχθεί κάποιο άτομο σε  ετερόφυλο άλλωστε όλοι οι ψυχαναλυτές γνωρίζουμε πολύ καλά  πόσο περίπλοκη και πολλές φορές εντελώς συγκυριακή είναι αυτή η διαδικασία. Και τότε έρχεται η  κλινική πράξη να μας  αποδείξει  ότι επίσης  δεν είναι καθόλου αυτονόητο ότι μπορεί κάποιο άτομο το οποίο  παρουσιάζει ομόφυλες τάσεις και ομόφυλο ψυχισμό να εξελιχθεί σε ομοφυλόφιλο.  Διαπιστώνουμε λοιπόν  ότι κάποιοι  αναλυόμενοι  μας – αντίθετα ίσως από το αναμενόμενο και το κλινικά προφανές – όχι μόνο δεν αναπτύσσουν και δεν υιοθετούν μια μόνιμα ομοφυλοφιλική συμπεριφορά αλλά και στην περίπτωση ακόμη που  εκδηλώσουν μια ομοφυλόφιλη σεξουαλική συμπεριφορά  αυτή   παραμένει αποσπασματική και στο επίπεδο της περιπέτειας και του “ψαξίματος”. Προφανώς, ασυνείδητοι ομοφυλοφιλικοί φόβοι τους αποτρέπουν. Πρόκειται για φόβους  που ούτε πυροδοτούνται ούτε  επηρεάζονται καθοριστικά από  οιδιποδειακές και Υπερεγωτικές απαγορεύσεις ούτε και από κοινωνικές προκαταλήψεις. Οι αναλυόμενοι αυτοί προβάλλουν τον εαυτό τους ως  ετερόφυλο  και  αντί μιας  σταθερής εκδραμάτισης  της ασυνείδητης, εν πολλοίς, ομοφυλοφιλικής τους επιλογής επιλέγουν σαν διέξοδο την ψυχανάλυση. Η  συνειδητή ελπίδα είναι ότι η ανάλυση  θα τους βοηθήσει να διαρρήξουν τον αέναο κύκλο του καταναγκασμού  της επανάληψης των αποτυχημένων προσπαθειών τους και να δημιουργήσουν ετερόφυλες ερωτικές  σχέσεις καθώς επίσης  την ασυνείδητη ελπίδα ότι η ψυχανάλυση θα  ισχυροποιήσει το ενεργητικό και ανδρικό κομμάτι τους – που αποτελεί αίτημα τόσο των  αντρών  όσο και των  γυναικών – και έτσι να  τους απαλλάξει από τους ομοφυλοφιλικούς τους φόβους  που  τόσο πολύ τους ταλαιπωρούν.  Οι  φόβοι αυτοί στην ουσία  είναι παρανοειδή   άγχη και  φαντασιώσεις  που συνδέονται κατά κύριο λόγο με τον πανικό που τους προκαλεί το γεγονός  να βρεθούν  σε  παθητική θέση σε συνδυασμό  με την ενεργητική θέση  του αντικειμένου τους που κατά τα άλλα και ασυνείδητα τόσο  πολύ επιθυμούν και επιζητούν  ταυτόχρονα.


Οι Εκφράσεις Της Σεξουαλικότητας Διαβάζοντας Το Μυθιστόρημα Του Marcel Proust «Αναζητώντας Τον Χαμένο Χρόνο»

Κώστας Τσώλης

Ο Marcel Proust (1871-1922) άρχισε να γράφει το δεκαπεντάτομο μυθιστόρημά του το 1907, σε ηλικία 36 ετών. Η τελική διάταξη του έργου του είναι η ακόλουθη: 1) Από τη μεριά του Σουάν, 2) Στον ίσκιο των ανθισμένων κοριτσιών, 3) Η μεριά του Γκερμάντ, 4) Σόδομα και Γόμορα, 5) Η φυλακισμένη, 6) Η δραπέτισσα, 7) Ο ξανακερδισμένος χρόνος. Ο ίδιος ο συγγραφέας γράφει: «Αυτό είναι το βασικό βιβλίο, το μόνο αληθινό βιβλίο που ένας συγγραφέας δεν χρειάζεται να το επινοήσει, αλλά μόνο να το μεταφράσει, εφόσον υπάρχει μέσα στον καθένα μας». Στο μυθιστόρημα υπάρχει ένα Αφηγητής, ο οποίος περιγράφει τις δικές του εμπειρίες, αναλύει τον εαυτό του, καθώς και τους χαρακτήρες και τη σεξουαλικότητα των άλλων ανθρώπων, όπως η οιδιποδειακή σχέση, η ηδονοβλεψία, ο ναρκισσισμός, η ομοφυλοφιλία, ο σαδομαζοχισμός, η ανάγκη για αγάπη και ο χωρισμός και άλλα. Όλα αυτά μας τα διηγούνται οι αναλυόμενοί μας ως φαντασιώσεις του συνειδητού και του ασυνειδήτου και πολλές φορές τα κάνουν πράξη. Το μυθιστόρημα αυτό αρχίζει με την περίφημη πρωταρχική σκηνή του «φιλιού που δεν δόθηκε» (από τη μητέρα) σε πρώτο πρόσωπο. Ο Proust ήταν τότε επτά ετών. Μετά το νυχτερινό «φιλί» ο πατέρας εξαφανίζεται από το μυθιστόρημα και η σχέση του Proust με τη μητέρα του γίνεται όλο και περισσότερο στενή, παλινδρομική και προ-οιδιποδειακή. Ο θάνατος της μητέρας του το 1905 σημάδεψε τον Proust. Αφού πέρασε μήνες βαθειάς θλίψης, ο Proust αναγνώρισε την ενοχή του για τον ατελείωτο αλληλοσπαραγμό με τη μητέρα του και κατά συνέπεια μπόρεσε να τη συγχωρέσει. Τότε, το 1907, σε ηλικία 36 ετών γύρισε νοερά στο βράδυ του «φιλιού» στο Ωτέιγ, εκεί όπου αρχίζει το μυθιστόρημα. Στη συνέχεια του μυθιστορήματος εμφανίζεται στη «σκηνή» ο Αφηγητής (persona του Proust). Η περίπλοκη σεξουαλικότητα του Proust αρχίζει από παιδί και η κορύφωσή της αντιπροσωπεύεται από το βαρώνο ντε Σαρλύς, που είναι και το εξιλαστήριο θύμα του Proust. Όταν ο Πανδαμάτωρ Χρόνος κάνει την εμφάνισή του, ο Αφηγητής αντιλαμβάνεται ότι η τέχνη είναι η σωτηρία του και αποφασίζει να γράψει το βιβλίο που είχε μέσα του. Ολόκληρη η δομή του μυθιστορήματος περικλείεται ανάμεσα στις επτά σελίδες της εισαγωγής του «φιλιού» όπου στις ελάχιστες σελίδες της είχε βιώσει και σκιαγραφήσει την αρχή του μυθιστορήματος, τον «Χαμένο Χρόνο» και το τέλος αυτού, τον «Ξανακερδισμένο Χρόνο». Ο Μ. Proust (1871-1922) μυθιστοριογράφος και ο S. Freud (1856-1939) ψυχαναλυτής δεν ειδώθηκαν ποτέ ούτε ο ένας γνώριζε το έργο του άλλου. Ως βαθείς όμως ερευνητές της ανθρώπινης ψυχής οδηγήθηκαν συχνά στις ίδιες σκέψεις.


Η Ομοφυλοφιλία Στην Διεργασία Της Ψύχωσης

Διονυσία Χρόνη

Η ομοφυλοφιλία αποτελεί ένα φυσιολογικό στάδιο στην εξελικτική πορεία κάθε ανθρώπου κατά τη διαμόρφωση του Οιδιπόδειου συμπλέγματος. Βρισκόμενο το άτομο στο χώρο των Οιδιποδειακών ταυτίσεων και της διαπραγμάτευσης του ευνουχιστικού συνδρόμου μπορεί να καθηλωθεί σε μια συναισθηματική σεξουαλικού τύπου σχέση με τον γονέα του ιδίου φύλου. Σε αυτή τη περίπτωση η ομοφυλοφιλία αποκτά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά επί μονίμου βάσεως. Τότε το άτομο έχει μια ενεργή σεξουαλική ζωή με άτομα του ιδίου φύλου. Βέβαια όταν οι καθηλώσεις λάβουν χώρα σε πρωιμότερα, προ-ευνουχιστικά στάδια φαντασιώσεων και άπτονται αμιγώς ναρκισσιστικών εμπειριών της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης η ομοφυλοφιλία είναι εντελώς διαφορετικής παρουσίας καθώς αφορά αρχαϊκά αντικείμενα τα οποία έχουν υποστεί σχαστικές διεργασίες και δίνουν κλινικά χαρακτηριστικά ψυχωτικού τύπου. Στη παρούσα εργασία μου θα συζητηθούν τα ομοφυλοφιλικά βιώματα διακινούμενα από τον φόβο του αντικειμένου σε μια περίπτωση ψυχωτικής ασθενούς.

Ομιλία Τετάρτης 29 Μαρτίου 2017

«Η ψυχοσωματική στην ψυχανάλυση»

Βασίλης Δημόπουλος

Περίληψη: Η ψυχοσωματική Σχολή του Παρισιού (IPSO), διαφοροποιείται από άλλες προσεγγίσεις οι οποίες αφορούν την κατανόηση της ψυχοσωματικής νόσου (Σχολή του Σικάγου: Alexander, Groddeck, κ.α.). Οι τελευταίες θεωρούν πως στο ψυχοσωματικό νόσημα, βρίσκουμε ένα ασυνείδητο νόημα, ενώ η IPSO το θεωρεί ως αποτέλεσμα αδυναμίας ψυχικοποίησης. Οι διεγέρσεις μ’ άλλα λόγια, οι οποίες ξεκινούν από το σώμα, βρίσκουν το δρόμο των αναπαραστάσεων και συναισθημάτων κλειστό και επομένως θα εκφορτιστούν μέσω συμπεριφοράς ή στο σώμα. Η εκφόρτιση στο σώμα, προκαλεί ιστολογική βλάβη (αυτή είναι και η διαφορά από άλλες σωματικές δυσλειτουργίες όπως η υστερία και η υποχονδρία), η οποία δεν έχει συμβολικό περιεχόμενο, είναι μία «τυφλή» νόσος. Γι’ αυτό και λέμε πως αυτά τα νοσήματα αφορούν την κλινική του «κενού», του «άδειου», του «λευκού». Στο ερώτημα αν πρόκειται για έλλειμμα ή άμυνα, η απάντηση είναι δύσκολη, αν και η άμυνα της καταστολής (όχι απώθηση) φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο. Αποτέλεσμα αυτής, αλλά και άλλων αμυνών (διάψευση, διχοτόμηση μεταξύ σώματος – ψυχής) έχουμε την κλινική εικόνα μίας χρηστικής, μηχανιστικής ζωής, δηλαδή ζωής προσανατολισμένης σε συμπεριφορές, απογυμνωμένες από το συναίσθημα και της αποκαλούμενης θεμελιώδους κατάθλιψης. Σ’ αυτές τις νοσολογικές οντότητες προτείνουμε τροποποίηση της αναλυτικής τεχνικής, με τον αναλυτή, να είναι πιο ενεργητικός και να προτείνει σκέψεις και συναισθήματα τα οποία υπολείπονται στον θεραπευόμενο.

Ομιλία Τετάρτης 22 Φεβρουαρίου 2017

Γλώσσα, το ανθρώπινο σύμπαν

Μαρία Τσιλιβίγκου

Περίληψη: Από τις πρώτες κιόλας ψυχαναλυτικές ανακαλύψεις του Freud περί τα τέλη του 190υ αιώνα, περί υστερίας, ανακαλύψεις χαρακτηριζόμενες εκ τους αποτελέσματός τους ως άκρως ανατρεπτικές και επαναστατικές, κατέστη απόλυτα σαφές ότι η υστερία, για τον ιδρυτή της ψυχανάλυσης, αποτελούσε μια ιδιάζουσα μορφή εκτροπής του λόγου εκ της συνήθους οδού του και μετατροπής του σε σωματικό λόγο. Ως αιτία αυτής της μετατροπής ο Freud θεώρησε υπεύθυνα τα υπολείμματα των αδύναμων να συγκροτηθούν ως τέτοιες αναπαραστάσεων. Άποψη που ο Freud, στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, την επεξέτεινε ως μια γενική αρχή αφορούσα κάθε μια από τις υπόλοιπες ψυχικές νόσους αλλά και την εξειδίκευσε για την κάθε μια εξ αυτών.
Ωστόσο, το καθοριστικό ερώτημα, αν το έργο του ψυχαναλυτή αφορά στην απελευθέρωση του υποκειμενικού λόγου του υποκειμένου, τον υποταγμένο στο εσωτερικό ξένο σώμα και τις απορρέουσες από αυτό άμυνες ή στην απελευθέρωση της γλώσσας, ως μιας προϋπάρχουσας δομής κατά τη γέννηση του υποκειμένου, φαίνεται να απασχολεί και να συζητείτε ακόμα εντόνως εντός της ευρύτερης ψυχαναλυτικής κοινότητας.

Ομιλία Τετάρτης 25 Ιανουαρίου 2017

«Κλινική Παρουσίαση: Αν στην ψυχωτική διεργασία το συναίσθημα δεν είναι αποκομμένο από την συνείδηση ως θα ανεμένετο τότε αυτό μπορεί να έχει υποκατασταθεί από το σύνολο του Εγώ του ασθενούς σε μία παραπλανητική Νεύρωση»

Βασίλειος Μαούτσος

Περίληψη: Η ψυχική διάσταση που ορίζει το είδος, την ποιότητα και την ποσότητα της εκάστοτε ψυχικής νόσου είναι το συναίσθημα το οποίον πάσχει στον τρόπο και στη πορεία της επένδυσής του επί του συνόλου του ψυχισμού. Αυτό ούτε είναι πάντοτε εμφανές αλλά ούτε καν χρειάζεται να βρίσκεται στο προσκήνιο αφού οι άμυνες το ωθούν προς τα πίσω έτσι ώστε να επαυξάνονται οι συνθήκες αποδοχής και επικοινωνίας του Εγώ του ασθενούς από τον αναλυτή. Όλα αυτά γίνονται αυτομάτως. Συγκεκριμένα, στη περίπτωση της ψυχωτικής διεργασίας, με την απίθανη βραδύτητα και την υπόγεια διαδρομή που την χαρακτηρίζει, το συναίσθημα ενώ καταστρέφει τα ψυχικά περιεχόμενα που αδυνατεί να συντονίσει συγχρόνως δίδεται σ’ αυτές τις εν πολλοίς άχρηστες αντιπροσωπεύσεις ο χρόνος να οργανωθούν προκειμένου να περισωθεί ότι μπορεί. Ως τελικό αποτέλεσμα θα εμφανιστεί πέραν της τυπικής εικόνας αποσπασματικής επικοινωνίας του ασθενούς και μία ψευδής παρουσία κάποιας μορφής ψυχικής υγείας. Συμβαίνει δε αυτό εξ αιτίας ενός δευτερογενούς εγωτικού σχηματισμού που έχει ατάκτως επικαλύψει τις σοβαρές ατέλειες που έχουν δημιουργηθεί και τα συντρίμμια του έχουν πάρει την θέση του απλού και απροσχημάτιστου συναισθηματικού αυθορμητισμού.

Έκδοση Βιβλίου

Εξώφυλλο Βιβλίου
Βασίλης Μαούτσος, Μεταψυχολογία, Τόμος 1ος, Εκδόσεις: ΕΠΕΚΕΙΝΑ

Τίτλος: Μεταψυχολογία – Τόμος 1ος
Συγγραφέας: Βασίλειος Α. Μαούτσος
Εκδόσεις: Επέκεινα
Σελίδες: 369
ISBN: 978-618-5207-04-5

Περίληψη:
Συχνά γινόμαστε μάρτυρες αμφισβήτησης της ψυχανάλυσης για τις παραδοχές της και την αποτελεσματικότητα της. Όμως, αφ’ ότου ο Freud εγκατέλειψε το «Project» και άρχισε να ασχολείται σταθερά με τη μελέτη του «ασυνειδήτου», υπήρξαν όλες οι προϋποθέσεις για την επιτυχή θεραπεία τουλάχιστον των «νευρώσεων». Παρά ταύτα, ο ψυχαναλυτικός κόσμος επέμεινε στην ιατρικομορφική χρήση της ψυχανάλυσης και τον παραγκωνισμό της καθοριστικά «μεταψυχολογικής» της διάστασης. Η ενδελεχής μελέτη της τελευταίας αναδεικνύει το γεγονός ότι αυτή δεν είναι ούτε τόσο δύσκολη στην κατανόηση της ούτε τόσο ατελής στην περιγραφή της από τον Freudκαι πολλούς μεταγενέστερους ψυχαναλυτές. Αντιθέτως, στο κλινικό επίπεδο, η σωστή εφαρμογή της «Μεταψυχολογίας» είναι πολλά υποσχόμενη περί των ψυχικών διαταραχών.

Ομιλία Τετάρτης 30 Νοεμβρίου 2016

«Οι παρεμβάσεις επί του ναρκισσισμού συνιστούν πηγή δυστυχίας, αλλά και ο ίδιος ο ναρκισσισμός αποτελεί ότι πιο επισφαλές για το άτομο, κλινικό παράδοξο: Κλινική Παρουσίαση»

Ευτυχία Γυπαράκη

Περίληψη: Η συναισθηματική φόρτιση της ναρκισσιστικής ικανοποίησης ισοδυναμεί με την ηδονή η οποία είναι εν πολλοίς πολλαπλά ανεσταλμένη από αυτή την ίδια την λειτουργικότητα του ψυχικού οργάνου. Παρά ταύτα, στην περίπτωση των σοβαρών μεθοριακών διαταραχών η ευχαρίστηση και τα ηδονιστικά της υποκατάστατα δεν παύουν να λειτουργούν εντός του ψυχισμού πεισματικά και ακατάπαυστα. Γι’ αυτό το λόγο, σε παρόμοιες κλινικές περιπτώσεις, δεν αναφερόμαστε σε συμβιβασμό μεταξύ των μερών του ψυχικού οργάνου, αλλά σε προβολές και πολύ περισσότερο σε σχάσεις. Έτσι, ο μεθοριακός ασθενής δύναται να κρατά μια διάσταση αμιγούς ανεξαρτησίας την οποία αντιπαλεύεται ανεπιτυχώς το υπόλοιπο της ύπαρξης του.

Ομιλία Τετάρτης 26 Οκτωβρίου 2016

«Η Γυναίκα στα μάτια του Freud – Η γυναίκα στα μάτια του Καζαντζάκη»

Μαρία-Αθηνά Βούλγαρη

Περίληψη: Ένα ταξίδι στις ιστορικές απαρχές της Φροϋδικής ψυχανάλυσης που περνά από την α-χρονική απαρχή της θεραπείας και της θηλυκότητας, η οποία κατασκευάζεται και
επαναλαμβάνεται στην ψυχαναλυτική διεργασία.
….Κάθομαι διπλοπόδι, απάνω στο χώμα, αμολώ της ρίζες μου βαθιά.
Είμαι όλο γάλα και ανάγκη, σκλαβώνω την πνοή, μισώ τη φλόγα που ανεβαίνει.
Είμαι η Μήτρα……
Από την Ασκητική του Καζαντζάκη

Ομιλία Τετάρτης 25 Μαΐου 2016

«Η διαταραχή της συμπτωματικής αίσθησης κενότητας του αναλυτή πιθανόν να συνιστά διαταραχή τεράστιας ψυχικής συμπύκνωσης του ασθενούς»

Ευτυχία Γυπαράκη

Περίληψη: Σε πολλές κλινικές περιπτώσεις η νεύρωση είναι άτυπη, η ψυχωτική φαινομενολογία είναι σποραδική, η μεθοριακότητα στηρίζεται μόνο σε σημεία ασαφούς κατηγοριοποίησης και τότε συχνά δημιουργείται αντιμεταβιβαστικά στον αναλυτή η αίσθηση μιας αμοιβαίας κενότητας και βαριεστιμάρας. Παρόλα αυτά ο ασθενής παρουσιάζεται σε διαφορετικές φάσεις της θεραπείας του με συμπυκνωμένα συναισθήματα θυμού, απελπισίας, αυτοκτονικού ιδεασμού, παθητικότητας τα οποία δεν κρατούν για πολύ. Οι καταστάσεις αυτές έχουν μια δύσκολη αναλυτική πορεία η οποία ενδεχομένως να διαρκεί για πάρα πολλά χρόνια επειδή ο ασθενής αρνείται να παρουσιαστεί ζωντανός και κυρίαρχος, αλλά από την άλλη, αδυνατεί να ζήσει χωρίς ένα κρυφά εξιδανικευμένο αντικείμενο που εκφράζεται μέσω του αναλυτή του.

Ομιλία Τετάρτης 24 Φεβρουαρίου 2016

«Ψυχοσωματική διάρρηξη σύνδεσης σώματος-ψυχής»

Κων/νος Τσώλης

Περίληψη: Η ανάπτυξη του σώματος του βρέφους αρχίζει από τη σύλληψή του. Η δε δόμηση της ψυχής του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις συνειδητές και ασυνείδητες προσδοκίες και φόβους των γονιών του από τη σύλληψή του. Η ενδομήτρια σχέση εμβρύου-μητέρας επηρεάζεται από τα πραγματικά και ενδοψυχικά γεγονότα της τελευταίας. Μετά τη γέννησή του το μωρό επηρεάζεται από τη συναισθηματική του σχέση με τη μητέρα του και αρχικά αντιδρά με σωματικά συμπτώματα και αργότερα με ψυχικά. Στους ενήλικες υπάρχει ο κίνδυνος να αντιδράσουν με σωματικά συμπτώματα και όχι με ψυχικά όταν αυξάνονται οι εσωτερικές ή οι εξωτερικές συγκρούσεις και παλινδρομούν σε προηγούμενες εξελικτικές καταστάσεις. Η διάρρηξη αυτής της σύνδεσης σώματος-ψυχής αποτελεί τις ψυχοσωματικές διαταραχές του ανθρώπου με κινδύνους για τη σωματική του υγεία. Οι άνθρωποι αυτοί αδυνατούν να ψυχοποιήσουν τις εσωτερικές συγκρούσεις τους.

Ομιλία Τετάρτης 27 Ιανουαρίου 2016

«Με κόστος μια ρωγμή που διευρύνεται με το χρόνο»

Μιχάλης Πέτρου

Περίληψη: Από την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974, πολλές εκατοντάδες ανθρώπων θεωρούνται αγνοούμενοι. Παρά τις εκταφές οστών τα οποία πρόσφατα ταυτοποιήθηκαν με μεγάλο αριθμό αγνοουμένων, η ολοκλήρωση της διεργασίας του πένθους τους βραδυπορεί, «με κόστος μια ρωγμή… που διευρύνεται με το χρόνο» Freud (1938). Ο εισηγητής θα προσπαθήσει να δείξει πώς το πένθος των αγνοουμένων φαίνεται να είναι συνδεδεμένο με τις περιπέτειες της ελληνο-κυπριακής κοινωνίας, συγκλονισμένης από άλυτα τραύματα και πένθη, τα οποία εμποδίζουν την συγκρότηση τόσο μίας μετριοπαθούς συλλογικής μνήμης, όσο και ενός δυνατού μέλλοντος για τη χώρα.

Ομιλία Τετάρτης 25 Νοεμβρίου 2015

«Το κόστος της αθωότητας: Η ανάλυση της διατήρησης μιας προβαλλόμενης παιδικότητας σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο»

Βασίλειος Μαούτσος

Περίληψη: Συνολικά οι ψυχικές διαταραχές μπορούμε να πούμε ότι σε άλλοτε άλλο βαθμό εκφράζονται μέσα από ένα πρίσμα ‘αθωότητας’ και καλής προαίρεσης η οποία λείπει στους υπόλοιπους ανθρώπους. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που κλινικά εξηγείται εμμέσως ή άμεσα από τις διαδρομές της Ναρκισσιστικής παραμέτρου η οποία ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τις συγκεκριμένες καταστάσεις. Όμως η ‘αθωότητα’ έχει ένα θετικό πρόσημο το οποίον υπάρχει επειδή μπορεί και στηρίζεται στην πλέον βασική εκδοχή του Οιδιπόδειου Συμπλέγματος. Αυτή έχει τις ρίζες της στην πονηρή και αρνητική διάσταση της σεξουαλικότητας η οποία όταν απουσιάζει δημιουργεί σ’ ένα φαντασιωτικό επίπεδο την εαυτο-αντιπροσώπευση της αγνότητας και της αθωότητας. Ιδιαίτερα κατά την εφηβεία – την δεύτερη φάση της σεξουαλικής διαδρομής – η συνεχιζόμενη ηδονιστική ψευδαίσθηση ανωτερότητας εξ αιτίας της έλλειψης σεξουαλικότητας συνιστά μία επικίνδυνη κατάσταση εμπεδούμενη ως ‘αθωότητα’ με όλα τα υπό-παράγωγά της.

Ομιλία Τετάρτης 21 Οκτωβρίου 2015

«Εκφράσεις κατάθλιψης και θρήνου στην εφηβεία»

Μαρία-Αθηνά Βούλγαρη

Περίληψη: Η εφηβική ανάπτυξη είναι μια διαδικασία η οποία σηματοδοτεί σχέσεις αποχωρισμού και προσδιορίζει έναν εσωτερικό χώρο ικανό να συμπεριλαμβάνει τον ψυχικό πόνο, τον οποίο ο έφηβος καλείται να ανέλθει και να χειριστεί. Για να ευοδωθεί αυτή η διαδικασία η εφηβική εμπειρία γίνεται μίμηση πράξης σπουδαίας και τελείας η οποία βιώνεται και δεν είναι αφηγήσιμη.

Ομιλία Τετάρτης 29 Απριλίου 2015

«Κλασική Ψυχανάλυση και Bion» Διαφορές και ομοιότητες στο FREUD και BION

Β. Δημόπουλος

Περίληψη: Θα επιχειρήσω μία διαλεκτική σύγκριση, θέση-αντίθεση η οποία αφορά την τεχνική και θεωρία στο Freud και το Bion – πλέκοντας τες ταυτόχρονα εκεί που μου φαίνεται ότι μπορεί να γίνει. O Freud, ιδιαίτερα μέχρι το 1920, ασχολήθηκε περισσότερο με το δυναμικό ασυνείδητο, με την απώθηση, την άρση της κ.λπ. Μέσα απ’ αυτήν την οπτική, ήταν σκόπιμο θεραπευτικά-ερμηνευτικά να απευθυνθεί πρώτα στην άμυνα-αντίσταση, ώστε να αναδυθεί στη συνέχεια το δυναμικό ασυνείδητο με τα παράγωγά του, δηλαδή τα παράγωγα της ενόρμησης. Μιας και βρισκόμαστε στο μοντέλο της πρώτης τοπικής, η προσοχή είναι στραμμένη περισσότερο στην ενδυνάμωση του προσυνειδητού συστήματος. Πιστεύω πως αυτοί είναι και οι λόγοι που κάνουν τον Freud να χειρίζεται τη μεταβίβαση με έναν ιδιαίτερο τρόπο, αφήνοντάς την δηλαδή χωρίς ερμηνεία, διότι μόνο τότε θα αναπτυχθεί. Προτείνει να κάνουμε την ερμηνεία μεταβίβασης όταν αυτή γίνει αντίσταση. Επομένως, ερμηνεύει κατά περιόδους. Πιστεύω, όμως, πως ο Bion, πιο κοντά στην κλαϊνική γραμμή, παρακολουθεί βήμα-βήμα τις μεταβιβαστικές κινήσεις και κατηγορηματικά στοχεύοντας απευθείας στο ασυνείδητο παρακάμπτοντας κατά κάποιο τρόπο τις άμυνες. Αλλά, αν είναι έτσι τα πράγματα, τότε η άμεση παρέμβαση στο δυναμικό, αλλά και μη δυναμικό ασυνείδητο –ας μην ξεχνάμε ότι ο Bion ανέλυε ψυχωτικούς– τι συνέπειες μπορεί να έχει στην ψυχική οικονομία και στο σώμα; Αυτοί είναι μερικοί από τους προβληματισμούς, τους οποίους θα διερευνήσω μέσα από κλινικά παραδείγματα.

Ομιλία Τετάρτης 28 Ιανουαρίου 2015

«Κλασική Ψυχανάλυση και Winnicott»

Μ. Τσιλιβίγκου

Περίληψη: Το ερώτημα αν η Φροϋδική Μετα-ψυχολογία είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την πρόκληση του οριακού ασθενούς είναι ήδη παλιό για τον ψυχαναλυτικό χώρο αλλά ακόμα παραμένει ανοιχτό. Νέες ψυχαναλυτικές θεωρίες, όπως αυτή του Winnicott, ήρθε για να ερμηνεύσει θεωρητικά και να αντιμετωπίσει θεραπευτικά μεταξύ άλλων και την οριακότητα. Είναι όμως πραγματικά νέα και ριζικά διαφορετική από την κλασική ψυχανάλυση, τουλάχιστον όσον αφορά τη θεωρητική ερμηνεία της συγκεκριμένης ψυχοπαθολογίας;

Ομιλία Τετάρτης 26 Νοεμβρίου 2014

«Κλασική Ψυχανάλυση και Ψυχολογία του Εγώ»

Β. Μαούτσος

Περίληψη: Το μεγαλύτερο και δυσκολότερο ερώτημα για τον Freud ήταν το να μπορούσε να περιγράψει τα ψυχικά φαινόμενα κάτω από έναν πρωταρχικό μηχανισμό, ο οποίος θα καθόριζε τη λειτουργία του συνειδητού και του ασυνειδήτου, καθώς επίσης και τον τρόπο έκφρασής τους μέσω του λόγου, έτσι ώστε η επαφή του ασθενούς με τον εξωτερικό κόσμο να γινόταν εφικτή. Η ανακάλυψη αυτού του μηχανισμού προέκυψε με την περιγραφή του Εγώ και των μηχανισμών που το διέπουν. Αργότερα, μια άλλη ψυχαναλυτική σχολή, βασιζόμενη στα ίδια ερωτήματα με εκείνα του Freud, συναποτέλεσε την επονομαζόμενη Ψυχολογία του Εγώ. Αν και φαινομενικά η σχέση των δύο είναι στενή στην πραγματικότητα οι διαφορές είναι τεράστιες. Η ψυχολογία του Εγώ δεν έχει ως σκοπό το συντονισμό του συνειδητού και του ασυνειδήτου με τον εξωτερικό κόσμο και τη διαμόρφωση του λεκτικού ιδιώματος. Αντιθέτως, σκοπός της ψυχολογίας του Εγώ είναι να περιγράψει μια δεδομένη ψυχική κατάσταση, κεντρικό σημείο της οποίας είναι το Εγώ, το οποίο διαπραγματεύεται τη νόσο του ασθενούς με τον έξω κόσμο. Υπό αυτή την έννοια η φροϋδική έννοια του Εγώ και ο τρόπος με την οποία συνέλαβαν το Εγώ οι Hardman και Kris είναι εκ διαμέτρου αντίθετες και χρίζουν προσεκτικής τοποθέτησης.

Ομιλία Παρασκευής 21 Μαρτίου 2014 – Μέρος Β

“Το Σώμα και οι Ψυχικές Αναπαραστάσεις του”

Βασίλη Δημόπουλο

Περίληψη: … Παρακολουθώ την εξέλιξη του ψυχικού οργάνου από τις απαρχές του που είναι το σώμα, μέχρι την πλήρη εξέλιξη του που θεωρώ τις αναπαραστάσεις και το συναίσθημα. Η πορεία αυτή η οποία έχει ως πηγή το σώμα με τις διεγέρσεις του, τους ερεθισμούς του, το ένστικτο στη συνέχεια, για να φτάσουμε στην ενόρμηση και τα παράγωγα της (αναπαραστάσεις, σκέψεις, φαντασιώσεις και συναισθήματα) δεν είναι γραμμική, δεν είναι προδιαγραμμένη ούτε δεδομένη και χαρακτηρίζεται από προοδευτικές και παλινδρομικές κινήσεις.

Ομιλία Παρασκευής 21 Μαρτίου 2014 – Μέρος Α

“Ο Έρως Γιατρός”

Roberto Neuburger

Περίληψη: Υπάρχει μια ιατρική γνώση περί Έρωτος; Στα αρχαία χρόνια, η Ιατρική δεν βρήκε κανένα εμπόδιο για να προσέχει και συμπεριλαμβάνει την Υποκειμενικότητα μαζί με τις δυσαρέσκειές της (τω όντι, δεν θεωρούμε τον ‘Ερωτα σαν Πάθος;), όπως το βλέπουμε στην ομιλία του Ερυξιμάχου στο Συμπόσιο του Πλάτωνος. Όταν ο Freud αναφέρει τον ΄Ερωτα – όπου οι υστερικές του ασθενείς τον οδήγησαν αναπόφευκτα – ο χωρισμός των δομών του Λόγου ήδη αρχίζει να παίρνει την μορφή του πλέον οριστικά.

Η θεωρία των τεσσάρων λόγων του Λακάν
Πέρα από την επιστημονική γενικότητα, την οποία η Ιατρική δεν μπορεί να αποφύγει όπως την δική της μόνιμη και στερεά αναφορά, κείτεται ένα υπόλοιπο: η υποκειμενικότητα, το άχρηστο αντικείμενο με το οποίο μόνο η Ψυχανάλυση μπορεί να ασχολείται. Δύο παραδείγματα της κλινικής πράξης της Διασυνδετικής – συμπεριλαμβάνοντας μια σύντομη συνάντηση με ιατρούς συγκινημένους από την αδυνατότητα να εξηγήσουν «το οποίο δεν παύεται να γράφεται» – δείχνουν τις αιώνιες ανεπάρκειες μίας «πανεπιστημονικής» προσέγγισης.

(Μετάφραση των Γαλλικών όρων του σχεδίου:)
Ο λόγος του Κυρίου
Αδύνατο
Ο λόγος του Πανεπιστημίου
Ανικανότητα
Ο λόγος της Υστερικής
Ο λόγος του Αναλυτή
Ο παραγωγός – Ο άλλος
Η αλήθεια – Η παραγωγή

Οι θέσεις των τεσσάρων λόγων του Λακάν
• Αυτό που βάζει στο προσκήνιο ο εκδότης της ομιλίας
• Αυτός για τον οποίο η ομιλία απευθύνεται
• Αυτό που κρύβει ο παραγωγός της ομιλίας
• Τι παράγει η ομιλία

Ομιλία Παρασκευής 31 Ιανουαρίου 2014

“Όταν η ποιητική της ψυχανάλυσης συναντά το άρμα του Θέσπιδος”

Μαρία-Αθηνά Βούλγαρη

…Ο ψυχισμός αναπλάθει μέσα από το όνειρο και το παιγνίδι αναπαραστάσεις, έτσι ώστε στο παιγνίδι, όπως και στο Θέατρο, η απαρτίωση, η μορφοποίηση, η ισορροπία να συναντά την μη απαρτίωση, το άμορφο, την αταξία. Το να είναι ενήμερος ο αναλυόμενος, το να ξέρει ο ηθοποιός, είναι η ικανότητα τους να διακρίνουν το παρόν από ένα παρελθόν που δεν το αρνούνται…

Ομιλία Παρασκευής 22 Νοεμβρίου 2013

«Ο ρεαλισμός περί την οικονομική κρίση και η φαντασίωση της καταστροφής του ατόμου»

Βασίλειο Μαούτσο.

Περίληψη: Η φαντασίωση του θανάτου αποτελεί την επιτομή κάθε δύσκολης ανθρώπινης κατάστασης είτε αυτή έχει στοματικές προεκτάσεις, όπως η στέρηση τροφής λόγω οικονομικής ανέχειας, είτε εξαιτίας μιας άλλης φαντασίωσης, η οποία αποτελεί προοίμιο της προηγουμένης, που είναι και η πλέον αμυντική. Εκ πρώτης όψεως, το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα δεν υπεισέρχεται σε μία τόσο απτή και ρεαλιστική κατάσταση όπως είναι η πτώση ενός οικογενειακού εισοδήματος. Αυτή όμως η δυσάρεστη κατάσταση, όταν βρεθεί ενώπιον μιας χρόνιας ευνουχιστικής προδιάθεσης, που αποτελεί μία συχνή οιδιποδειακή παρενέργεια, έλκεται απ’ αυτήν. Τότε, ο ρεαλισμός και η φαντασίωση του θανάτου αλληλοδιαπλέκονται και η εξωτερική συγκυρία επιτείνει τη φαντασίωση, καθώς και το αντίθετό του. Στη κλινική πράξη η οικονομική ανέχεια, ενώ μεταπίπτει κατ’ αρχάς σε φόβο καταστροφής και θανάτου, εν συνεχεία παίρνει οιδιποδειακά χαρακτηριστικά και παρατηρείται αλλαγή διάθεσης από την παθητική στην ενεργητική μορφή.

Σεξουαλικότητα και Διαστροφές

Αφίσα Συνεδρίου
Σεξουαλικότητα και Διαστροφές

1o Διεθνές Συνέδριο στην Κλασική Ψυχανάλυση

“Σεξουαλικότητα και Διαστροφές”
26, 27, 28 Απριλίου 2013
“Ευγενίδειο Ίδρυμα”, Αθήνα

Σκοπός Συνεδρίου
Σκοπός του Συνεδρίου είναι να αναδειχθούν οι Φροϋδικές ψυχαναλυτικές έννοιες και τα συναφή κλινικά ζητήματα, καθώς και τεκμηριωμένες απόψεις που αντιτίθενται σ’ αυτές.

Θεματολογία Συνεδρίου
Θέματα που θα παρουσιαστούν περιλαμβάνονται σε ενότητες όπως:
Η Διαχρονικότητα της Πρωτογενούς Σεξουαλικότητας
Η Γυναικεία Σεξουαλικότητα υπό Αναθεώρηση
Η Σεξουαλική Πράξη
Προς τι το Σεξ?
Ψυχανάλυση και Πανσεξουαλισμός: Η Αλήθεια γι’ αυτόν
Σεξουαλική Δυσλειτουργικότητα
Σεξουαλικότητα και Ψυχοπαθολογία

Χώρος διεξαγωγής Συνεδρίου
Ίδρυμα Ευγενίδου, Λ. Συγγρού 387, Π. Φάληρο http://www.eugenefound.edu.gr

Γλώσσες Συνεδρίου
Ελληνικά, Αγγλικά, Γαλλικά. Θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση στις διαλέξεις.

Συμμετέχοντες
Το Συνέδριο απευθύνεται σε επαγγελματίες και φοιτητές του χώρου της υγείας και της ψυχικής υγείας, αλλά και σε όσους έχουν ενδιαφέρον για το αντικείμενο του Συνεδρίου.

Αίτηση Συμμετοχής
Η Αίτηση Συμμετοχής είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου. Μπορεί επίσης να αποσταλεί από τη γραμματεία στους ενδιαφερόμενους με φαξ ή e-mail.
Η Αίτηση Συμμετοχής συμπληρώνεται από τους ενδιαφερόμενους και αποστέλλεται στην γραμματεία με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:
Ηλεκτρονικά στη διεύθυνση info@psychoanalysis.edu.gr
Με fax στον αριθμό 210-3312105
Ταχυδρομικά: Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης, Αγίας Παρασκευής 115, 15234 Χαλάνδρι

Bεβαιωση παρακολουθησης
Χορηγείται Βεβαίωση Παρακολούθησης στους συμμετέχοντες του Συνεδρίου. Συνεχίστε την ανάγνωση του “Σεξουαλικότητα και Διαστροφές”