Δραστηριότητες

  • Η εμπλοκή της οικογένειας στην εξέλιξη του εφήβου

    Στην παιδική ηλικία η ωρίμανση εξαρτάται από την «αποκοπή από την συμβιωτική μεμβράνη για να γίνει ένα αυτόνομο παιδί» (Mahler 1963) και αποτελεί την πρώτη διαδικασία διαφοροποίησης. Στην εφηβική ηλικία η απόρριψη των οικογενειακών δεσμών και η χαλάρωση του δεσμού με το νηπιακό αντικείμενο έχει σκοπό να γίνει το άτομο ένα μέρος της κοινωνίας του ενήλικου κόσμου και αποτελεί την δεύτερη διαδικασία διαφοροποίησης. Το τελευταίο οδηγεί τον έφηβο σε αντιπαράθεση με τους κανόνες που του επιβάλλονται από το περιβάλλον και ιδιαίτερα από τον «οικογενειακό μύθο». Η εφηβεία ευνοεί το «δράμα» που αφορά τον εξωτερικό κόσμο και την «τραγωδία» που αφορά τον εσωτερικό κόσμο – μια διαδικασία που αφήνει βαθιά ίχνη στον έφηβο και στην ενήλικη προσωπικότητά του.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Ο ναρκισσιστικός πόνος στην οικογένεια

    Το οιδιπόδειο σύμπλεγμα αποτελεί την  πλέον πολύπλοκη και κατά πολλούς αινιγματική κατάσταση στην ψυχική  εξέλιξη  του ατόμου  και το  ωθεί σε μια ατέρμονη αναζήτηση του νοήματος  του Είναι του πρώτα μέσα στην «οικογένεια» και στη συνέχεια στα οικογενειακά υποκατάστατα της κοινωνίας. Κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία οι  οικογενειακές σχέσεις  διερευνώνται και   ερμηνεύονται επί τη βάση της έντασης του άγχους του βιώματος του υποκειμένου  σε σχέση  με τα ενδοβλημένα αρχαϊκά  και  εσωτερικευμένα οιδιπόδεια αντικείμενα έτσι όπως αυτά εμφανίζονται εντελώς αυθόρμητα στην μεταβίβαση. Αν και η έννοια της «οικογένειας»  στην ψυχανάλυση δεν αποτέλεσε  ποτέ μέρος της ορολογίας της λόγω του εξ ορισμού προσανατολισμού της προς το «υποκείμενο» ωστόσο συγκαταλέγεται μεταξύ των δυνατών σημαινόντων που κάθε υποκείμενο καλείται να νοηματοδοτήσει και να συνδέσει μεγάλες ποσότητες της λίμπιντό του κατά την συμβολοποίηση της και συνεπώς στις φαντασιώσεις που την περιβάλουν.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Η θυσία και η ενοχή, πυλώνες της οικογενειακής σκηνής

    Την εποχή της πρωταρχικής ορδής οι άνθρωποι ζούσαν σε σπηλιές. Αργότερα ζούσαν μέσα σε σπίτια. Σήμερα ζουν εντός ενός σχηματισμού βασιζόμενου στο οιδιπόδειο σύμπλεγμα και αποκαλείται ‘οικογένεια’ – έναν όρο ψυχολογικό που έχει κυριαρχήσει σε κάθε επίπεδο και βασικά σε βάρος της ατομικότητας. Πρόκειται για έναν δυναμικό όρο που διαρκώς αλλάζει  και κατά βάση υποδηλώνει ότι οδεύουμε μονίμως προς έναν νέου τύπου ‘οικογένειας’: οι οικογένειες υπήρξαν μήτρο-κεντρικές, αργότερα πάτρο-κεντρικές σήμερα τείνουν να γίνουν όλο και περισσότερο μονογονεϊκές, ομοφυλοφιλικές, παρένθετες κ.λπ.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Η πολυμορφία των οιδιποδειακών διαδρομών στον οικογενειακό αστερισμό

    Τα οικογενειακά συμπλέγματα («του αποθηλασμού», «της παρείσφρησης», «του οιδιπόδειου»), αποτελούν την πρώτη μεγάλη φιλόδοξη στιγμή του Λακανισμού, ως προς τη διαμόρφωση του ατόμου. Κατά τον Ruffiot, το οικογενειακό ψυχικό όργανο, προϋπάρχει εξελικτικά της εξατομίκευσης του ψυχισμού του ατόμου. Η εξελικτική πορεία του ατόμου καταλήγει συνήθως στο οιδιπόδειο σύμπλεγμα και όλα τα παρεπόμενά του. Αυτό όμως που κατ’ εξοχήν βλέπουμε στην κλινική πράξη, είναι ένα ευρύ φάσμα οιδιποδειακών εκφάνσεων, τις οποίες υιοθετούν τα μέλη της οικογένειας, σε διαφορετικό βαθμό κάθε φορά. Ας έχουμε υπόψιν, ότι η οιδιποδειακή κατάσταση, ούσα η τελευταία στην εξέλιξη των μελών μιας οικογένειας, μεταφέρει στοματικά και πρωκτικά στοιχεία, τα οποία ψάχνουν να βρουν τη θέση τους, εντός του οιδιπόδειου συμπλέγματος.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Οικογενειακό σύστημα και μερικές ενορμήσεις

    Ως φαινόμενο και ως εννοιολογία, η οικογένεια συγκροτείται πέραν του αδιαφοροποίητου “σεξουαλισμού”, τουτέστιν της αναγωγής της σε παίγνια άποιας-ποσοτικής σεξουαλικής-λιβιδινικής “ενέργειας”. Η διάσταση και η έννοια της λίμπιντο ενυπάρχουν, αλλά δεν επαρκούν για την ανάλυση ούτε του οικογενειακού φαινομένου, ούτε της σχέσης σεξουαλικότητας και οικογένειας. Η σχέση σεξουαλικότητας και οικογένειας αναλύεται προσφορότερα μέσω της προσφυγής στις μερικές ενορμήσεις. Οι μερικές ενορμήσεις αντιπροσωπεύουν δομικές ποιότητες, φόρμες, λογικές και κώδικες που μορφοποιούν τη λίμπιντο και την εντάσσουν στην όλη σύνταξη του ψυχικού συστήματος. Οι μερικές ενορμήσεις είναι ο καθοριστικός τρόπος ύπαρξης της σεξουαλικής ορμής (Έρως). Οι σωματικότητες της οικογενειακής συμβίωσης συναρθρώνουν την κάλυψη αναγκών με φαντασιώσεις, ηδονές και οδύνες, ικανοποιήσεις και ματαιώσεις.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Διαγενεακό τραύμα και κρυπτικό αντικείμενο

    Με αφορμή μία κλινική περίπτωση θα εξετάσω την έννοια του διαγενεακού τραύματος και τις σχετικές με αυτό θεματικές που μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά μέσα από την διακίνηση ασυνείδητων φαντασιώσεων, οι οποίες ευνοούν ασυνείδητες ταυτίσεις με τον πρόγονο-θύμα. Από την αρχαιότητα ήταν γνωστή η διαγενεακή μεταβίβαση ψυχικών καταστάσεων, π.χ. η κληρονομική ενοχή, που ο Φρόιντ αναφέρει ως παράγοντα που μετέχει  στην ψυχική οργάνωση. Οι N. Abraham και Μ. Torok συνέβαλλαν να κατανοηθεί αυτό το φαινόμενο, μέσω της έννοιας της «κρύπτης».

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της οικογένειας μιας εξαρτημένης από ουσίες ασθενούς μου

    Σ’ αυτό το συμπόσιο θα παρουσιάσω την περίπτωση μιας ασθενούς μου εξαρτημένης από ουσίες όπως L.S.D και ηρωίνη. Η αυτοκαταστροφικότητα την οδηγούσε συχνά σε σωματική κακοποίηση μαζί με όλη την συμπτωματολογία που περιγράφω στην εργασία μου. Θα αναφερθώ στην φύση των πρώιμων αμυνών έναντι του αντικείμενου και στον καταλυτικό ρόλο που στη συγκεκριμένη περίπτωση η ποιότητα των αμυνών της έπαιξε στην διαμόρφωση των εξαρτησιογόνων φαντασιώσεων της που την οδηγούσαν σε σωρεία εκδραματίσεων. Κατ’ αρχάς, ο εξαρτητικός ρόλος των τοξικών ουσιών συνδέεται με την ανάγκη για υπερκερασμό ενός ψυχικά στερητικού περιβάλλοντος. Αυτό σχετίζεται με την έλλειψη εξυπηρέτησης πρώιμων και βασικών αναγκών που χρειάστηκε η ασθενής μου ως απαραίτητες για την δημιουργία ενός λειτουργικού εγώ.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Χρειάζεται σε κάτι η οικογένεια?

    Τι είναι η οικογένεια από ψυχαναλυτική άποψη και ποιος είναι ο ρόλος του ατόμου μέσα στην οικογένεια? Ως ‘οικογένεια’ ορίζονται οι διαβαθμίσεις μιας αιμομικτικής σχέσης που υφίσταται μεταξύ των μελών μιας κλειστής ομάδας προερχόμενης από την συνουσιακή εύρεση δύο ατόμων που αποκαλούνται ‘γονείς’. Συνεπώς, η εν λόγω πολύπλοκη και μοναδική στο είδος της κατάσταση επεκτείνεται κυρίως στο συμβολικό και στον αχανή συναισθηματικό χώρο πέραν του σωματικού επιπέδου που είναι δεδομένο. Στο βαθμό που η ως άνω αιμομικτική φαντασίωση  είναι λιγότερο ή περισσότερο απαγορευμένη είναι και αντιστοίχως συγκρουσιακή διότι τα χρησιμοποιούμενα σύμβολα και συναισθήματα στη θέση μιας έντονης σεξουαλικής επαφής δημιουργούν προβληματικές καταστάσεις διαστροφικής έντασης της οποίας γινόμαστε καθημερινοί μάρτυρες κατά την ανάλυση.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Αμφισεξουαλικότητα – Αμφιφυλία

    εμπεριέχει την αμφισεξουαλικότητα. Η ψυχική αμφισεξουαλικότητα – που χαρακτηρίζει κάθε ψυχική οργάνωση ανεξαρτήτως φύλου και αφορά την ικανότητα να μπαίνει κανείς στην θηλυκή / παθητική θέση – δεν είναι το ίδιο με την αμφισεξουαλική συμπεριφορά, το πέρασμα δηλαδή στην πράξη, όπου το άτομο κρατάει την σεξουαλική γεννητική σχέση με τα δύο φύλα αδυνατώντας να επιλέξει.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Μια πολύ καλή οικογένεια

    «Είμαστε μια πολύ καλή οικογένεια γιατρέ» ήταν τα πρώτα λόγια της νεαρής Ισμήνης, το απόγευμα που για πρώτη φορά ερχόταν στο ιατρείο μου. Και κατόπιν έσπευσε να εξηγήσει περαιτέρω τη φράση της. Οι γονείς της ήταν δύο υψηλής μόρφωσης, ευρύτατης παιδείας άνθρωποι, ουμανιστικής θεώρησης και αλτρουιστικής συμπεριφοράς προς το κοινωνικό σύνολο. Έχαιραν μεγάλης εκτίμησης και σεβασμού από τον κοινωνικό τους περίγυρο. Η Ισμήνη και η αδελφή της ήταν επίσης δύο μορφωμένες και καλλιεργημένες νεαρές γυναίκες, που ασπάζονταν το ίδιο αξιακό σύστημα με τους γονείς και έχαιραν γενικότερης εκτίμησης.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Από την οικογένεια στην ανεξαρτησία

    μήτρα είναι η αρχαία πατρίδα των ανθρώπων σύμφωνα με τον Ferenzi. Από την ενδομήτριο ζωή υπάρχουν πρώιμες αισθήσεις στο έμβρυο με το ταξίδι της αυτονόμησης ενός ξεχωριστού από την μητέρα βρέφους να ξεκινάει αμέσως μετά το κόψιμο του ομφάλιου λώρου. Το στήθος της μητέρας είναι το πρώτο αντικείμενο με το οποίον έρχεται σε επαφή το βρέφος και γίνεται ο φορέας που θα προβληθούν οι φαντασιώσεις του. Βέβαια, η μητέρα επενδύει φαντασιακά το μωρό της πριν ακόμα γεννηθεί. Έτσι όταν τελικά γίνει η συνάντησή τους η δημιουργούμενη σχέση θα αποτελέσει έναν από τους πιο σημαντικούς πυλώνες της δόμησης του εγώ αλλά και την αρχή της ψυχικής ζωής και της σεξουαλικότητας του ατόμου.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Επιθετικότητα (ασυνείδητη) και οικογένεια

    Η ψυχανάλυση απέδωσε συνεχώς αυξανόμενη σπουδαιότητα στην ‘ενόρμηση’ της επιθετικότητας. Η λειτουργία της παρουσιάζεται από τα πρώιμα στάδια της ανάπτυξης του ατόμου. Η ψυχανάλυση υπογράμμισε την πολυσύνθετη συσχέτιση της επιθετικότητας με την σεξουαλικότητα. Ήδη από την εποχή της συγγραφής της περίπτωσης  της Ντόρας ο Freud υπαινίσσεται την παρεμβολή της υπόγειας επιθετικότητας που εμφανίζεται μέσα από την ανερμήνευτη μεταβίβαση όπου προβάλλεται στη θεραπευτική διαδικασία η απωθημένη αιμομικτική διάσταση που υφίστανται τα μέλη μιας οικογένειας.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Η πραγματικότητα του μύθου

    Ο μύθος είναι η δρώσα πραγματικότητα μίας οικογένειας. Συνήθως έχει τη μορφή μίας εξιδανικευμένης αφήγησης με περιεχόμενο καταγωγής, υπεροχής, μεγαλείου ή δίωξης. Στην ενδοψυχική πραγματικότητα λειτουργεί ως καλοήθες ή κακόηθες Υπερ-Εγώ ή ως το αντικείμενο της επιθυμίας.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • «Ο Μύθος της Οικογένειας» – 8 και 9 Απριλίου 2022 – Διαδικτυακή Διημερίδα

    Αφίσα Διημερίδας: Ο μύθος της οικογένειας

    «Ο Μύθος της Οικογένειας»: διαδικτυακής διημερίδας στις 8 και 9 Απριλίου 2022. Το Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης διοργανώνει διημερίδα με κεντρικό σημείο αναφοράς έναν «μύθο». Ο μύθος αυτός χρονολογείται από την απαρχή διατύπωσης του «Οιδιπόδειου Συμπλέγματος» και αποτελεί την εμφανή έκφραση του. Όπως κάθε μύθος, έτσι κι’ αυτός, διαφοροποιείται και προσαρμόζεται ως προς τις λεπτομέρειες του, αλλά ο πυρήνας του ουδέποτε αλλάζει. Στη διημερίδα θα παρουσιαστεί κλινικό υλικό που θα αναδεικνύει την δράση της ψυχανάλυσης στις ασυνείδητες διεργασίες: επιθετικότητα, θυσία και ενοχή, εφηβεία, ανεξαρτησία, αμφιφυλία, εξαρτηση, διαγενεακό τραύμα.

    Διαβάστε Περισσότερα

  • Συζήτηση στον ΙΑΝΟ

    Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης | «Η Σημασία της Σεξουαλικότητας στη Σύγχρονη Κοινωνία» Το Ινστιτούτο Κλασικής Ψυχανάλυσης οργανώνει συζήτηση στον ΙΑΝΟ στις 11 Ιανουαρίου 2020, ώρα 12:00, όπου ο ψυχαναλυτής Βασίλης Μαούτσος θα μιλήσει για τη «Σημασία της Σεξουαλικότητας στη Σύγχρονη Κοινωνία» με αναφορές στην ασυνείδητη αναγκαιότητα για την τόσο μεγάλη ποικιλία σεξουαλικών εκφράσεων που παρατηρούμε. Στη συζήτηση […]

    Διαβάστε Περισσότερα